Қорақалпоғистон Республикаси қайси давлатлар билан кўпроқ савдо қилади?

Қорақалпоғистон Республикаси қайси давлатлар билан кўпроқ савдо қилади?

2021 йилнинг январь-ноябрь ойларида Қорақалпоғистон Республикасининг ташқи савдо айланмаси қарийб 589,3 млн. АҚШ долларини ташкил этди ва 2020 йилнинг мос даврига нисбатан 24,4 фоизга ошди (маълумот учун: 2020 йилда ташқи савдо айланмаси 474 млн. АҚШ долларини ташкил этган). Ҳудуднинг экспорт ҳажми 371 млн. АҚШ доллари ва импорт ҳажми 218,5 млн. АҚШ доллари ташкил этган ва савдо балансида ижобий сальдо қайд этилган.

Савдо айланмаси бўйича Хитой (23,3%), Россия (18,6%), Туркия (16,4%), Қозоғистон (9,7%), Латвия (5%), Корея Республикаси (4,6%) ҳудуднинг асосий савдо ҳамкор мамлакатлари ҳисобланади.

Таҳлиллар шуни кўрсатдики, Нукус шаҳри (62,8%), Мўйноқ (6,1%), Беруний (3,9%), Тўрткўл (3,7%), Тахиатош (3,1%), Элликқалъа (3,0%) туманлари ҳудуднинг умумий ташқи савдо айланмасида энг катта улушларга эга. Шу билан бирга, Нукус (1,0%), Бўзатов (0,5%) ва Тахтакўпир (0,4%) туманларининг ҳудуд ташқи савдо айланмасидаги улушлари энг кичик кўрсаткични қайд этган.

Экспорт ҳажмида ўсиш суръати кузатилган

Жорий йилнинг 11 ойи давомида ҳудуднинг экспорт ҳажми ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 16,7 фоизга ошган. Экспортнинг деярли 83 фоизи тармоқ корхоналари томонидан, ҳудудий корхоналар томонидан эса 17 фоизи амалга оширилган.

Ҳудуднинг экспорт номенклатурасининг асосий товарлари қуйидагича:

  • - кимё саноати товарлари - 67,7%;
  • - озиқ-овқат маҳсулотлари - 11,8%;
  • - пахта толаси - 3,2%;
  • - машина ва ускуналар - 1,3%;
  • - хизматлар - 0,64%;
  • - энергия ташувчилар - 0,3%;
  • - бошқа товарлар - 15,0%.

Жорий йилнинг январь-ноябрь ойларида машина ва ускуналар экспорти 2,8 баробарга, пахта толаси экспорти – 1,8 баробарга, кимё саноати маҳсулотлари экспорти – 1,15 баробарга, бошқа товарлар экспорти – 1,3 баробарга ошган.

Жаҳон мамлакатлари кесимида экспорт ҳажмининг таҳлили шуни кўрсатадики, ҳудуддан, асосан, Хитойга 97,4 миллион АҚШ доллари (26,3%), Туркияга – 83,2 миллион АҚШ доллари (22,4%), Россияга – 71,2 миллион АҚШ доллари (19,2%), Қозоғистонга – 35,9 миллион АҚШ доллари (9,7%), Латвияга – 26,6 миллион АҚШ доллари (7,2%), Украинага – 13,7 млн. АҚШ доллари (3,7%), Буюк Британияга – 8,0 млн. АҚШ доллари (2,2%) ва Корея Республикасига – 4,7 млн. АҚШ доллари (1,3%) миқдорида маҳсулотлар экспорт қилинган.

Экспортнинг умумий ҳажмидаги Нукус шаҳри (72,4%), Қонликўл (4,1%), Беруний (3,5%), Элликқалъа (3,0%) ва Мўйноқ (2,8%) туманларининг улушлари катта. Бунда, Тахтакўпир (0,3%), Қораўзак (0,2%) ва Бўзатов (0,2%) туманлари энг кичик улушларга эга.

Қорақалпоғистон Республикасининг Нукус шаҳри ва туманларнинг ҳудуд экспортидаги улушлари

Импорт ҳажмида ҳам ўсиш суръати кузатилган

Жорий йилнинг январь-ноябрь ойларида ҳудудий импорт 2020 йилнинг мос даврига нисбатан 39,8 фоизга ошган.

Ҳудуд умумий импортининг 44,7 фоизини машина ва ускуналар, кимё саноати маҳсулотлари – 12,6 фоиз, озиқ-овқат маҳсулотлари – 11,9 фоиз, энергия ташувчилар – 7,4 фоиз, хизматлар – 5,0 фоиз, қора ва рангли металлар – 1,0 фоиз ва бошқа маҳсулотлар – 17,5 фоизни ташкил этган.

Қорақалпоғистон Республикаси импортининг таркиби

Импорт ҳажмининг сезиларли ўсишига маиший техника воситалари импорти 1,8 баробарга, энергия ташувчилар импорти 1,8 бараварга, хизматлар импорти 1,6 баробарга, кимё саноати маҳсулотлари импортининг 1,12 баробарга ошиши сабаб бўлган.

Ҳудуднинг умумий импорт ҳажмида Хитой (18,2%), Россия (17,5%), Корея Республикаси (10,2%), Қозоғистон (9,7%) ва Туркиянинг (6,2%) улушлари сезиларли даражада юқори.

Ҳудуд импорти ҳажминининг шаҳар ва туманлар кесимида таҳлили шуни кўрсатдики, импортнинг энг катта улуши Нукус шаҳри (46,7%), Мўйноқ (11,6%), Тўрткўл (8,2%), Қораўзак (6,1%), Тахиатош (5,8%) ва Беруний (4,5%) туманлари ҳиссасига тўғри келади. Шунингдек, 2020 йилнинг мос даврига нисбатан ушбу туманлар ва Нукус шаҳри бўйича маҳсулотлар импортида кескин ўсиш суръатлари қайд этилган.

Шу билан бирга, ҳудуд импортида Амударё (0,5%), Тахтакўпир (0,4%) ва Шўманой (0,2%) туманлари кичик улушларига эга.

Юсуп Жумaбаев

Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Қорақалпоғистон Республикаси филиалининг етакчи илмий ходими

Бегманов Саламат

Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази Қорақалпоғистон Республикаси филиалининг бош илмий ходими


Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар