2020 йил учун Ўзбекистон Республикасининг тўлов баланси, халқаро инвестицион позицияси ва ташқи қарзи бўйича инфографика

2020 йил учун Ўзбекистон Республикасининг тўлов баланси, халқаро инвестицион позицияси ва ташқи қарзи бўйича инфографика
Инфографика: Маказий банк

2020 йил давомида Ўзбекистонга пул ўтказмаларининг соф жўнатувчи мамлакатларида жорий қилинган карантин чора-тадбирлари маҳаллий характер касб этганлиги ҳамда халқаро қатновлар чекланиши оқибатида трансчегаравий пул ўтказмаларининг норасмий сектордан расмий секторга ўтиши натижасида резидентларга ўтказмалар 2019 йилнинг мос даври даражасида сақланиб қолди.

Бундан ташқари, олтин нархининг жаҳон бозоридаги ижобий динамикаси экспорт ҳажми қисқаришини қисман қоплаш имкониятини яратди.

Юқорида таъкидланган омиллар таъсирида жорий операциялар ҳисоби 3,1 млрд. доллар (2019 йилда 3,4 млрд. доллар) ҳажмидаги дефицит билан шаклланди.

Шунингдек, савдо баланси (товарлар ва хизматлар) ва бирламчи даромадларнинг манфий сальдоси (8,2 млрд. доллар) иккиламчи даромадларнинг ижобий сальдоси (5,1 млрд. доллар) ҳисобига қисман қопланди.

Молиявий ҳисобнинг манфий сальдоси 4 млрд. долларни ташкил этиб, бу кўрсаткич резидентларнинг молиявий мажбуриятлари ортиши (11,0 млрд. доллар) ҳамда улар томонидан активларнинг қабул қилиниши (7,0 млрд. доллар) оқибатида ҳосил бўлди.

Ўзбекистон Республикасининг кредитлар ва қарзлар кўринишидаги соф ташқи қарзи 20 фоизга ошиб, 2019 йилга нисбатан 7,1 млрд. долларга кўпайди ҳамда 2021 йилнинг 1 январ ҳолатига 30,0 млрд. долларни ташкил этди. Бунда, қарзларнинг жалб қилиниши асосан давлат ва банк секторлари ҳиссасига тўғри келади.

Бундан ташқари, давлат ва банк секторлари томонидан 1,4 млрд. долларга тенг портфель инвестициялар халқаро бозорларида баҳоланган қарз инструментларини (евробондларни) жойлаштириш орқали жалб қилинди.

Ўзбекистон Республикасига чет элдан тўғридан-тўғри инвестициялар ҳажми 1,7 млрд. долларни ташкил қилди (2,3 млрд. доллар 2019 йилда). Шу билан бирга, соф инвестициялар (маҳсулот тақсимотига оид битимлар бўйича операциялар бундан мустасно) – 1,8 млрд. долларни, бош офисдан жалб қилинган қарз инструментлари – 153,2 млн. долларни, маҳсулот тақсимотига оид келишувлар асосида ишлаётган корхоналарининг инвестициялари пасайиши – 276,1 млн. долларни ташкил қилди.

Короновирус пандемиясининг давом этаётгани сабабли иқтисодий ноаниқлик чет элдан
инвестицияларни жалб қилиш суръатларига салбий таъсир кўрсатди.

Чет эл валютасидаги захира активлари билан боғлиқ бўлган валюта активлари бўйича оперциялар хажми 1,7 млдр. долларга етди. Халкаро бозорларда олтиннинг нархи ўсганлиги сабабли (25.1%, 1511,5 дан 1891,1 долл/тр.унц.гача), Ўзбекистоннинг олтин захираси кўпайиб, 2021 йил 1 январь ҳолатига 34,9 млрд. долларига етди.

Асосий савдо ҳамкор мамлакатларининг валюталарига нисбатан сўмнинг икки томонлама реал айирбошлаш курси индексининг базис даврга нисбатан тушиши Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган товарлар нархларини асосий ҳамкор мамлакатларда ишлаб чиқарилган товарларга нисбатан арзонлаштириб, экспортни қўллаб қувватлаш даражасида бўлди.

Ўзбекистон Республикасининг соф халқаро инвестицион позицияси 2020 йилнинг охирида 20,4 млрд. долларни ташкил этди. Халқаро инвестицион позициясининг иқтисодиёт секторлари бўйича таҳлили шуни кўрсатдики, йил якунлари бўйича давлат бошқаруви сектори ҳамда бошқа секторлар “соф кредитор” позициясини сақлаб қолган бўлса, банк сектори “соф қарздор” позициясини эгаллаб турибди.

Ўзбекистон Республикаси ташқи қарзининг умумий ҳажми 2021 йил 1 январь ҳолатига 33,8 млрд. долларни ташкил қилиб, шулардан 21,3 млрд. доллари давлат ташқи қарзи ҳамда 12,5 млрд. доллари давлат томонидан кафолатланмаган ташқи қарз ҳисобланади.


Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар