2020 yil uchun O‘zbekiston Respublikasining to‘lov balansi, xalqaro investitsion pozitsiyasi va tashqi qarzi bo‘yicha infografika

2020 yil uchun O‘zbekiston Respublikasining to‘lov balansi, xalqaro investitsion pozitsiyasi va tashqi qarzi bo‘yicha infografika

2020 yil davomida O‘zbekistonga pul o‘tkazmalarining sof jo‘natuvchi mamlakatlarida joriy qilingan karantin chora-tadbirlari mahalliy xarakter kasb etganligi hamda xalqaro qatnovlar cheklanishi oqibatida transchegaraviy pul o‘tkazmalarining norasmiy sektordan rasmiy sektorga o‘tishi natijasida rezidentlarga o‘tkazmalar 2019 yilning mos davri darajasida saqlanib qoldi.

Bundan tashqari, oltin narxining jahon bozoridagi ijobiy dinamikasi eksport hajmi qisqarishini qisman qoplash imkoniyatini yaratdi.

Yuqorida ta’kidlangan omillar ta’sirida joriy operatsiyalar hisobi 3,1 mlrd. dollar (2019 yilda 3,4 mlrd. dollar) hajmidagi defitsit bilan shakllandi.

Shuningdek, savdo balansi (tovarlar va xizmatlar) va birlamchi daromadlarning manfiy saldosi (8,2 mlrd. dollar) ikkilamchi daromadlarning ijobiy saldosi (5,1 mlrd. dollar) hisobiga qisman qoplandi.

Moliyaviy hisobning manfiy saldosi 4 mlrd. dollarni tashkil etib, bu ko‘rsatkich rezidentlarning moliyaviy majburiyatlari ortishi (11,0 mlrd. dollar) hamda ular tomonidan aktivlarning qabul qilinishi (7,0 mlrd. dollar) oqibatida hosil bo‘ldi.

O‘zbekiston Respublikasining kreditlar va qarzlar ko‘rinishidagi sof tashqi qarzi 20 foizga oshib, 2019 yilga nisbatan 7,1 mlrd. dollarga ko‘paydi hamda 2021 yilning 1 yanvar holatiga 30,0 mlrd. dollarni tashkil etdi. Bunda, qarzlarning jalb qilinishi asosan davlat va bank sektorlari hissasiga to‘g‘ri keladi.

Bundan tashqari, davlat va bank sektorlari tomonidan 1,4 mlrd. dollarga teng portfel investitsiyalar xalqaro bozorlarida baholangan qarz instrumentlarini (yevrobondlarni) joylashtirish orqali jalb qilindi.

O‘zbekiston Respublikasiga chet eldan to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar hajmi 1,7 mlrd. dollarni tashkil qildi (2,3 mlrd. dollar 2019 yilda). Shu bilan birga, sof investitsiyalar (mahsulot taqsimotiga oid bitimlar bo‘yicha operatsiyalar bundan mustasno) – 1,8 mlrd. dollarni, bosh ofisdan jalb qilingan qarz instrumentlari – 153,2 mln. dollarni, mahsulot taqsimotiga oid kelishuvlar asosida ishlayotgan korxonalarining investitsiyalari pasayishi – 276,1 mln. dollarni tashkil qildi.

Koronovirus pandemiyasining davom etayotgani sababli iqtisodiy noaniqlik chet eldan
investitsiyalarni jalb qilish sur’atlariga salbiy ta’sir ko‘rsatdi.

Chet el valyutasidagi zaxira aktivlari bilan bog‘liq bo‘lgan valyuta aktivlari bo‘yicha opersiyalar xajmi 1,7 mldr. dollarga yetdi. Xalkaro bozorlarda oltinning narxi o‘sganligi sababli (25.1%, 1511,5 dan 1891,1 doll/tr.uns.gacha), O‘zbekistonning oltin zaxirasi ko‘payib, 2021 yil 1 yanvar holatiga 34,9 mlrd. dollariga yetdi.

Asosiy savdo hamkor mamlakatlarining valyutalariga nisbatan so‘mning ikki tomonlama real ayirboshlash kursi indeksining bazis davrga nisbatan tushishi O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan tovarlar narxlarini asosiy hamkor mamlakatlarda ishlab chiqarilgan tovarlarga nisbatan arzonlashtirib, eksportni qo‘llab quvvatlash darajasida bo‘ldi.

O‘zbekiston Respublikasining sof xalqaro investitsion pozitsiyasi 2020 yilning oxirida 20,4 mlrd. dollarni tashkil etdi. Xalqaro investitsion pozitsiyasining iqtisodiyot sektorlari bo‘yicha tahlili shuni ko‘rsatdiki, yil yakunlari bo‘yicha davlat boshqaruvi sektori hamda boshqa sektorlar “sof kreditor” pozitsiyasini saqlab qolgan bo‘lsa, bank sektori “sof qarzdor” pozitsiyasini egallab turibdi.

O‘zbekiston Respublikasi tashqi qarzining umumiy hajmi 2021 yil 1 yanvar holatiga 33,8 mlrd. dollarni tashkil qilib, shulardan 21,3 mlrd. dollari davlat tashqi qarzi hamda 12,5 mlrd. dollari davlat tomonidan kafolatlanmagan tashqi qarz hisoblanadi.


Maqolani ulashing

O'xshash yangiliklar