Агросаноат ислоҳотлари: кластерлашдан рақамлаштиришгача

Агросаноат ислоҳотлари: кластерлашдан рақамлаштиришгача

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазири Жамшид Ходжаев «Экономическое обозрение» журналига қишлоқ хўжалиги кластерлари ва кооперативлари қандай ривожланаётгани, Ўзбекистон агросаноат тармоғини рақамлаштириш, «Uzbek seeds» уруғларини экспорт қилишнинг янги тизими ва сунъий йўлдош тасвирлар асосида экиш ёки ўрим-йиғим учун қулай вақтни белгиловчи инновацион тизим ишга тушгани ҳақида сўзлаб берди.

— Ўзбекистон иқтисодиётида қишлоқ хўжалиги қандай ўрин тутади ва бу соҳада амалга оширилаётган ислоҳотларнинг аҳамияти қандай?

— Қишлоқ хўжалиги Ўзбекистон иқтисодиётининг муҳим тармоғи бўлиб, ЯИМнинг 28,5 фоизини ташкил этади. Унда қарийб 4,2 млн. киши меҳнат қилади, бу эса мамлакатдаги умумий бандликнинг 30% дан ортиғини ташкил этади. Асосий қишлоқ хўжалиги экинлари - пахта ва ғалла, лекин 2020-2021 йилларда квоталар ва нарх назоратининг бекор қилиниши экинларни диверсификациялашга, бошқа экинлар, мева ва сабзавотларни етиштиришга босқичма-босқич ўтишга ҳисса қўшмоқда. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини экспорт қилиш 2019 йилда Ўзбекистон ташқи даромадининг тахминан 9,8 фоизини ташкил этди.

Ўзбекистон динамик ислоҳотлар ва иқтисодий ўзгаришларни амалга оширмоқда. Қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат саноатида ҳам кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда, бу эса қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат саноатини янада кенгайтириш ва диверсификациялаш учун янги имкониятлар очмоқда. Ўзбекистон иқтисодиётида қишлоқ хўжалигининг муҳим ўрни республиканинг иқтисодий муваффақиятида қишлоқ хўжалиги ислоҳотларининг муҳим ролини ҳам белгилаб беради. Шундай қилиб, Ўзбекистон пандемияга қарамасдан 2020 йилда ижобий иқтисодий ўсишни сақлаб қолган Европа ва Марказий Осиё (ЕМО) минтақасидаги уч мамлакатдан бири эди.

Ҳукумат амалга оширилаётган ислоҳотлар маҳаллий ва экспорт маҳсулотларининг қийматини ошириш мақсадида янги технологияларни, шу жумладан, ресурсларни тежовчи технологияларни жорий этиш ва қайта ишлаш ва қадоқлашни янада ривожлантириш орқали қишлоқ хўжалиги самарадорлигини оширади, деб ҳисоблайди. Мамлакатнинг тўқимачилик секторини ривожлантириш, қўшимча қиймат занжирини яхшилаш режалаштирилган.

Прогнозларга кўра, илмий ва инновацион ғояларни жорий этиш ҳисобига мева, сабзавот, картошка, дуккакли ва ёғли экинлар, 16% гўшт, 13% сут, 27% тухум, 2 марта балиқ, 30% асал ишлаб чиқариш ҳажми ҳар йили 6-8% га ошади. Мева ва сабзавотларни қайта ишлаш даражаси 15%гача, гўшт 9 дан 15%гача, сут 14 дан 18%гача кўтарилади.

- Кейинги беш йилда қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг асосий мақсад ва йўналишлари ҳақида сўзлаб беринг.

— Биз Европа Иттифоқи, ЖБ, ФАО, шунингдек бошқа халқаро ташкилотлар ва экспертлар кўмагида Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган 10 йиллик қишлоқ хўжалигини ривожлантириш стратегияси доирасида ҳаракат қиламиз. "2020-2030 йилларда Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалигини ривожлантириш стратегияси"га мувофиқ тўққиз йўналиш устувор ҳисобланади.

  1. Аҳолининг озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш. Қисқа муддат ичида Ўзбекистонда "тўйиб овқатланмаслик индекси" 15% дан 2,4% га тушиб, минтақадаги энг яхши натижалардан бирига айланди.
  2. Агробизнес муҳитини яхшилаш ва қиймат занжирларини яратиш.
  3. Саноатда давлат иштирокини қисқартириш ва инвестицион жозибадорликни ошириш.
  4. Табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилишни таъминлаш.
  5. Давлат бошқарувини замонавий тизимини ривожлантириш.
  6. Секторни қўллаб-қувватлаш учун давлат харажатларини диверсификация қилиш.
  7. Аграр фани, таълим, ахборот-консалтинг хизмати тизимини ривожлантириш.
  8. Қишлоқ ҳудудларини ривожлантириш.
  9. Саноат статистикасининг шаффоф тизимини ишлаб чиқиш.

Ҳозирги кунда республиканинг барча ҳудудларида янги мослашувчан замонавий AKIS тизими ва унинг доирасида яратилган кўп функцияли марказлар асосида қишлоқ хўжалиги билимлари, хизматлари ва янгиликларини ривожлантириш бўйича ишлар олиб борилмоқда. Ушбу экстеншн-марказларида фермерлар қишлоқ хўжалиги хизматларини олиш, мобил лабораториялардан фойдаланиш ва таълим тадбирларида иштирок этишни бошлайдилар. Қишлоқ хўжалиги учун маҳаллий ва хорижий товарлар ва хизматлар ишлаб чиқарувчилари ўз маҳсулотларини бевосита намойиш этиш, шунингдек, ўз мақсадли аудиторияси билан маслаҳатлашиш имкониятига эга бўладилар. AKIS инфратузилмасида демонстрацион-экспериментал жойлар мавжуд бўлиб, унда қишлоқ хўжалиги технологияларини ўрганиш, синовдан ўтказиш ва намойиш этиш мумкин. 2022-2026 йилларда барча вилоятлар ва йирик туманларда марказлар ташкил этилиб, 100 дан ортиқ қишлоқ хўжалиги хизматлари кўрсатилади.

Таълим ва илмий-эксперт салоҳиятини ривожлантириш мавзусини давом эттиришда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг онлайн саводхонлигини ошириш учун янги таълим шакллари жорий этилаётганлигини, вилоятларда аграр институтларнинг филиаллари алоҳида институтларга айланиб, таълим йўналишларини кенгайтириб, назарий-амалий базалар жорий этилаётганини таъкидлаш лозим.

Қишлоқ хўжалигини рақамлаштиришга, шунингдек, "ақлли қишлоқ хўжалиги" дастури доирасида сув ва ер ресурсларидан оқилона фойдаланиш технологияларини кенг жорий этишга, шунингдек, турли имтиёзлар, субсидиялар ва кредитлар беришга катта эътибор қаратилмоқда. Масалан, гуруч каби намсевар экин 2026 йилда барча такрорий майдонларда уруғчилик усулида етиштирилади. Бу йилдан бошлаб тажриба сифатида бу экинни суғориш ва томчилатиб суғориш йўлга қўйилди, гуруч кўчатларини машинада экиш ташкил этилди.

Шунингдек, янги ерларни ўзлаштириш ва қишлоқ хўжалиги айланмасидан чиққан ерларни қайтариш, қишлоқ хўжалиги ерларининг сифатини оширишга катта эътибор қаратилмоқда. Умуман, 2026 йилга келиб, муомалага чиқарилган қишлоқ хўжалиги ерлари қарийб 900 минг гектарни, сув тежайдиган технологиялар жорий этилган ерлар 1,2 миллион гектарни, шу жумладан, 445 минг гектарни томчилатиб суғоришни ташкил этиши кутилмоқда. 2022-2026 йилларда пахтачиликда ва ғалла-бошоқли экинлар ишлаб чиқаришда ҳам ҳосилдорлик ошади. Шу билан бирга, экин майдонлари камаяди, аммо уларнинг самарадорлиги ошади.

Ердан фойдаланиш масалаларида катта ўзгариш рўй беради-қишлоқ хўжалиги ерларини ижарага олиш учун янги механизмлар, ушбу ерларни ишлатиш қоидалари ишлаб чиқилмоқда. Маҳаллий ҳокимият органларининг қишлоқ хўжалиги ерларини ажратиш/олиб ташлаш масалаларига аралашуви минималлаштирилди.

Маҳаллий илмий-тадқиқот салоҳиятини ривожлантириш, шунингдек, жалб қилинган хорижий экспертизани ривожлантириш асосида Ўзбекистонда уруғчилик ривожланмоқда, турли ташқи омилларга, иқлим ўзгаришига чидамли янги навларни фаол жорий этиш бошланди. Келгуси йилларда 53 та элита уруғчилик хўжалигини ташкил этиш, уларга 5 минг гектарга қишлоқ хўжалиги ерларини ажратиш режалаштирилган. «Uzbek seeds» миллий бренди остида қишлоқ хўжалиги экинларининг уруғларини экспорт қилишнинг замонавий тизими яратилади. Танлов ишларини кучайтириш учун етакчи хорижий мутахассислар (Туркия, Нидерландия, Исроил ва бошқа мамлакатлар) жалб этилади.

Алоҳида мавзу диверсификация бўлиб, республикамизнинг ҳар бир вилоятида алоҳида туманларнинг айрим қишлоқ хўжалик экинлари учун ихтисослашуви туфайли мамлакатимизда босқичма-босқич амалга оширилмоқда.

- Ўзбекистонда ҳозир қишлоқ хўжалиги кластерлари ва кооперативлари фаол ривожланмоқда. Бу йўналишдаги ислоҳотлар қандай ривожланмоқда?

— Замонавий инфратузилма ва илғор технологиялар билан Кластер ва кооперация тизимини ривожлантириш қишлоқ хўжалигида ислоҳотларнинг устувор йўналишларидан биридир. Бу тизим тўлиқ ишлаб чиқариш занжирини таъминлайди: майдондан истеъмолчига. "Даладан столгача" ишлаб чиқариш занжири Кластер ишлаб чиқариш объектлари, агрологистик марказлар ва кооперативлар асосида қурилмоқда, экспортни оширишнинг янги имкониятлари яратилмоқда.

Кластерларда ҳосилдорликнинг юқори бўлиши ҳисобига ишлаб чиқарувчилар даромадларини оширишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. 2016-2020 йилларда илмий-инновацион ютуқлар ва илғор технологиялар кластерлари жорий этилиши натижасида пахта ҳосилдорлигини 26,4 ц/га дан 30 ц/га, ғалла ҳосилдорлигини 57,8 ц/га дан 63,5 ц/га оширилди. Ишлаб чиқарувчиларнинг моддий манфаатлари 1,5 баробар ошди, бир ходимнинг ўртача ойлик маоши 2018 йилга нисбатан 2,4 баробар ошди. Кейинги 3 йилда кластерлар негизида ҳудудларда 152 мингдан зиёд янги иш ўрни яратилди.

2018-2020 йилда кластерларга қўшимча қиймат занжири яратиш учун 1,4 миллиард АҚШ доллари миқдорида инвестициялар жалб қилинди. 2019-2020 йилларда 10,8 минг гектар майдонда интенсив мевали боғлар ва 19,7 минг гектар майдонда токзорлар ташкил этилди. 250 минг гектар ерда сувни тежайдиган технологиялар ва 1,5 трлн сўмлик ресурс тежайдиган замонавий ускуналар жорий этилди.

Бугунги кунда қишлоқ хўжалигининг барча йўналишлари бўйича 463 та агрокластер фаолияти йўлга қўйилган (пахта-тўқимачилик йўналиши, ғаллачилик, мева-сабзавотчилик, гуруч етиштириш ва ҳ.к.). Кластерлар 2,2 миллион гектар қишлоқ хўжалиги ерларини қамраб олди. Жорий йилда пахтани чуқур қайта ишлашни ташкил этиш бўйича умумий қиймати 25,5 триллион сўмлик 270 инвестиция лойиҳа, 589 млрд. сўм миқдорида мева-сабзавотчилик бўйича 63 та лойиҳа, ғалла етиштириш учун қиймати 1 трлн. 164 млрд. сўмлик 122 та лойиҳа амалга оширилади.

- 2020 йил декабр ойида 2023 йилгача қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат саноатини рақамлаштириш режаси тақдим этилди. Бу борадаги ислоҳотлар ҳақида батафсил маълумот беринг.

— Бугунги кунда бутун дунё бўйлаб "Катта маълумотлар" (Big Data) ва уларнинг таҳлиллари фермерлар ва агрономларга экиш ёки ҳосилни йиғиш учун қулай вақтни аниқлаш, ўғитлар схемасини ҳисоблаш, мониторинг қилиш, экинларни прогноз қилиш ва бошқа кўп нарсаларни амалга ошириш учун ёрдам беради. Рақамли технологиялар ўсимлик ишлаб чиқаришнинг тўлиқ циклини назорат қилиш имконини беради, чорвачилик-ақлли қурилмалар тупроқ, ўсимликлар, микроиқлим параметрларини ўлчайди ва узатади. Датчиклардан, космик тасвирлардан, учувчисиз учиш қурилмаларидан, об -ҳаво станцияларидан ва бошқа ускуналардан олинган маълумотлар Big Data'ни ҳосил қилади ва махсус иловалар ёрдамида таҳлил қилинади ҳамда геопорталларга жойлаштирилади.

Ўзбекистонда рақамли иқтисодиётни фаол ривожлантириш, шунингдек, иқтисодиёт тармоқлари, жумладан, қишлоқ хўжалигида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш бўйича ҳам кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Хусусан, ўтган йилнинг декабрь ойида "Ақлли қишлоқ хўжалиги технологиясини ишлаб чиқиш стратегияси" ва "Ақлли қишлоқ хўжалиги технологиясини ишлаб чиқиш стратегиясини 2021-2023 даврида амалга ошириш бўйича тадбирлар режаси" тасдиқланган бўлиб, улар 3 та асосий йўналишни назарда тутади: қишлоқ хўжалигини рақамлаштириш; сув ресурсларини бошқариш, мониторинг ва ҳисобга олиш жараёнларини автоматлаштириш; қишлоқ хўжалиги соҳасида бизнесни бошлаш лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш. Шу билан бирга, қишлоқ хўжалиги вазирлигининг Марказий аппарати таркибида қишлоқ хўжалигини рақамлаштиришни ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат хавфсизлиги соҳаларида замонавий ахборот технологиялари ва дастурий маҳсулотларни жорий этиш бўйича жадал дастур масалалари бўйича масъул алоҳида комплекс ташкил этилди.

- Тадбирлар режасида рақамлаштириш бўйича аниқ лойиҳалар кўрсатилган. Улар ҳақида кўпроқ маълумот берсангиз.

— Йил охиригача агросаноат мажмуасида тадбиркорлик фаолиятини соддалаштиришга, давлат идоралари билан турли масалаларда, шу жумладан интерактив хизматлар олишда ёрдам беришга қаратилган 9 та ахборот тизими ишга туширилади. Мен энг муҳимлари ҳақида қисқача тўхталиб ўтаман.

Энг йирик лойиҳалардан бири - Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг ўз географик ахборот платформасини ишга туширилиши. Айни пайтда шартнома бўйича музокаралар якунланмоқда ва шу йилнинг ноябрь ойига қадар тизимни синов режимида ишга тушириш режалаштирилган.

Сунъий интеллект технологиялари ёрдамида дронлар ёрдамида олинган сунъий йўлдош тасвирлари ва бошқа материалларга асосланган ушбу тизим, экиш ёки йиғим -терим учун қулай вақтни аниқлаш, ўғитлар схемасини ҳисоблаш, мониторинг, экинлар ҳосилдорлигини башорат қилиш, уларнинг касалликларини ўз вақтида аниқлаш ва бошқаларни амалга ошириш имконини беради.

Кейинги йирик лойиҳа-агросаноат мажмуаси учун ягона интеграция платформасини яратиш бўлиб, унда 20 га яқин вазирлик ва идораларнинг иш жараёнлари интеграция қилинади. Мазкур лойиҳа Жаҳон банки томонидан молиялаштирилиб, айни пайтда мазкур тизим архитекторини аниқлаш мақсадида тендерлар ўтказилмоқда.

2022 йилдаги ишларнинг натижаси "ягона ойна" каби қишлоқ хўжалиги платформасини ишга тушириш бўлади, бу ерда фермерлар ўз фаолияти учун зарур бўлган барча хизматлар ва маълумотларни онлайн тарзда олишлари мумкин.

Ҳозирги кунда яна бир йирик "Агроплатформ" дастурий тўплами ишлаб чиқилмоқда, унинг ишга туширилиши 2021 йилнинг ноябрь ойи охирига мўлжалланган. Ушбу платформани яратишдан мақсад шартнома интизомини мустаҳкамлаш, агросаноат комплекси, фермер ва деҳқон хўжаликлари соҳасида хизмат кўрсатувчи провайдерлар ўртасида ўзаро ҳисоб-китобларни амалга оширишдан иборат. Йигирмадан ортиқ вазирлик ва идораларнинг маълумотлар базалари интеграцияси билан ҳужжатларни бошқариш ва онлайн режимида молиявий хизматлар кўрсатиш жараёнлари автоматлаштирилган.

Электрон агросаноат савдо портали – «Marketplace»ни синов режимида ишга тушириш бўйича фаол ишлар олиб борилмоқда. Порталнинг асосий аудиторияси фермерлар, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилар, йирик кластерлар, агрологистик марказлар, қайта ишлаб чиқарувчилар, кичик ва катта савдо тармоқлари бўлиши кутилмоқда. Ушбу тизимнинг ишга туширилиши 2022 йилнинг январь ойида режалаштирилган.

Шунингдек, бугунги кунда E-IJARA TANLOV тизими ишлаб чиқилмоқда, бу эса қишлоқ хўжалиги ер ресурслари ажратилишининг максимал шаффофлигини таъминлайди. 2021 йил 1 августдан "Ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлаш, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилиш ва уларни бозор активига айлантириш чора-тадбирлари тўғрисида"ги Президент Фармонига мувофиқ қишлоқ хўжалик ерларини фақат барча турдаги қишлоқ хўжалик товарларини ишлаб чиқарувчилар иштирок этиши мумкин бўлган очиқ электрон танловлар натижалари асосида ижара ҳуқуқи асосида ажратилади.

Яна бир муҳим лойиҳа-қишлоқ хўжалиги соҳасида субсидиялар ажратиш бўйича ягона давлат ахборот тизимини яратишдир. Тизим модуллари босқичма-босқич ишга туширилар экан, фермерларга 18 турдаги субсидиялар олиш, шунингдек, улардан мақсадли фойдаланишни кузатиш мумкин бўлади. Давлат томонидан фермерларни қишлоқ хўжалиги техникасини сотиб олиш, сувни тежайдиган технологиялардан фойдаланиш, узум плантациялари ва интенсив боғлар етиштириш, чорвачиликни ривожлантириш ва бошқа кўплаб соҳаларда фермерларни қўллаб-қувватлаш учун субсидиялар ажратилади.

Бошқа лойиҳа импорт қилинадиган қишлоқ хўжалиги техникасини ҳисобга олишни таъминлаш билан боғлиқ. Шу мақсадда импорт қилувчилар ва ишлаб чиқарувчилар импорт қилинадиган/ишлаб чиқарилган маҳсулотларни синаш ёки сертификатлаш учун ариза бериш учун кўп километрларга боришлари шарт бўлмаган ахборот тизими ишлаб чиқилмоқда. Аризаларни кўриб чиқиш жараёнида шахснинг иштироки минималлаштирилади ва максимал шаффофлик таъминланади.

Бундан ташқари, австралиялик ҳамкорлар билан биргаликда Қашқадарё вилоятидаги Миришкор Қамаши канали мисолида сув ресурсларини бошқаришнинг автоматлаштирилган тизими ишга туширилади. Лойиҳа доирасида йил охиригача симсиз технологиялар ёрдамида масофадан туриб бошқариш имконияти мавжуд бўлган 26 та шлузи ўрнатилади.

Ахборот тизимларини жорий этишдан асосий мақсад агросаноат мажмуасида технологик ютуқни таъминлаш, озиқ-овқат хавфсизлигини мустаҳкамлаш, сув ресурсларини самарали бошқариш ва қишлоқ хўжалиги корхоналарида ҳосилдорликни оширишга эришиш учун қишлоқ хўжалигини рақамли ўзгартиришдир.

- Ҳозир органик деҳқончиликнинг ривожланиши дунёда оммалашиб бормоқда. Ўзбекистоннинг ушбу йўналишдаги салоҳияти ҳақида сўзлаб берсангиз.

2019 йилда органик қишлоқ хўжалиги илмий-тадқиқот институти (FiBL) ва органик қишлоқ хўжалиги учун ҳаракатлар халқаро федерацияси (IFOAM) нинг жаҳон органик қишлоқ хўжалиги статистикаси бўйича нашрида Ўзбекистон Республикаси мева ишлаб чиқариш учун қулай шарт-шароитга эга бўлган ва органик мевалар етиштириш учун қулай ер майдонлари мавжуд бўлган дунёнинг 10 та давлатига киритилди.

Бугунги кунда органик қишлоқ хўжалиги глобал тенденциядир. Мутахассисларнинг фикрича, сўнгги 5 йил давомида глобал органик маҳсулотлар бозорида ўртача 15 фоиз ўсишга эришилди, 2022 йилда савдо айланмаси 212 миллиард АҚШ доллари (жаҳон қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг 20 фоизи) миқдорида прогноз қилинмоқда.

Ушбу амалиёт мамлакатимиз қишлоқ хўжалиги тарихида алоҳида ўрин тутади. Асрлар давомида шаклланган сабзавотчилик ва боғдорчиликнинг анъанавий маданияти табиий ўғитлардан фойдаланишни назарда тутувчи биологик деҳқончилик тамойилларига асосланади. Бу генларни ўзгартириш технологиясидан фойдаланмасдан юқори озуқавий қиймати, ноёб таъми ва истеъмол хусусиятларига эга органик (экологик жиҳатдан қулай) мева ва сабзавотларни етиштириш имконини беради.

Бугунги кунда республикада органик қишлоқ хўжалигини ривожлантириш учун қулай бўлган барча шароитлар мавжуд: заҳарли моддалар билан ифлосланмаган экин майдонлари; томорқа хўжаликларида етиштириладиган органик маҳсулотларни экспорт қилиш орқали аҳоли даромадларини ошириш имкониятлари; органик ишлаб чиқаришда агрокластер ишлаб чиқариш, логистика ва кооперация тизимларини ривожлантириш орқали аҳоли бандлигини ошириш имкониятлари; лабораторияларни такомиллаштириш, назорат ва сертификатлаштириш тизимларини такомиллаштириш орқали қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари сифатини таҳлил қилиш; генетик жиҳатдан модификацияланган организмлардан (ГМО) озод бўлган ҳудудлар.

Ва бу салоҳият аллақачон фаол равишда амалга оширила бошланди. 2017-2019 йилларда Sunny Fruit Production МЧЖ 1 848 тонна органик майизларни ишлаб чиқарди, улар Россия Федерацияси, Франция, Германия, Голландия, Италия ва Юнонистонга 14,7 фоиз соф фойда олиш билан анъанавий майизларнинг нархидан 4,1 мартага юқори нархларда экспорт қилдилар.

2025 йилга келиб Ўзбекистон пахта далаларининг 5% га органик пахта хомашёси етиштириш режалаштирилган. Шуни ёдда тутиш керакки, органик пахта одатдагидан анча қиммат. Жумладан, 2019 йилда АҚШ бозорларида 1 тонна органик пахта хом ашёси 225 долларга баҳоланди, анъанавий пахта эса 155 доллар нархда сотилди.

Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистонда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ривожлантириш салоҳияти анъанавий равишда экинларни етиштириш ва янги инновацион формат ва технологияларни қўллаш борасида жуда юқори эканлигини яна бир бор таъкидлашни истардим. Ва амалга оширилаётган ислоҳотлар мавжуд салоҳиятни тўлақонли ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ва бутун агросаноат комплексининг рақобатбардошлигини оширишга қаратилган.

Мамлакат / Қишлоқ хўжалиги сектори

Зиёда Ризаева, Виктор Абатуров, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази

«Экономическое обозрение» журнали 2021й. №8 (260)

Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар