Ҳужжатлар орасида Абадий дўстлик тўғрисидаги шартнома, 2030 йилга қадар товар айирбошлаш ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш дастури ҳамда инвестициялар ва савдо соҳасида эришилган келишувларни амалга ошириш бўйича амалий ҳаракатлар режаси иқтисодий нуқтаи назардан алоҳида аҳамиятга эга.
23 август куни Тошкентда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ва Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом Алиев раислигида Олий давлатлараро кенгашнинг учинчи йиғилиши бўлиб ўтди. Музокараларда стратегик шериклик ва иттифоқчилик муносабатларини ривожлантириш, савдо-иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш ва янги кооперация лойиҳаларини амалга ошириш масалалари муҳокама қилинди.
Олий даражадаги музокаралар якунида Президентлар Шавкат Мирзиёев ва Илҳом Алиев Ўзбекистон Республикаси ва Озарбайжон Республикаси ўртасида Абадий дўстлик тўғрисидаги шартнома ҳамда Олий давлатлараро кенгаш учинчи йиғилишининг қарорини имзоладилар.
Давлат раҳбарлари ҳузурида яна 11 та ҳужжат имзоланди. Улар пенсия таъминоти, маданият ва туризм соҳаларидаги битимлар, 2030 йилга қадар товар айирбошлаш ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш дастури, инвестициялар ва савдо соҳасида эришилган келишувларни амалга ошириш бўйича амалий ҳаракатлар режаси, ташқи ишлар ва адлия вазирликларининг 2027–2028 йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастурлари, кинология соҳасидаги меморандум ҳамда Урганч–Хонкенди, Бухоро–Лочин ва Урганч–Нахчивон шаҳарлари ўртасидаги биродарлик муносабатлари тўғрисидаги учта баённомани қамраб олди.
Ушбу ҳужжатлар тўплами икки мамлакат муносабатларининг бир вақтнинг ўзида бир нечта йўналишда кенгайиб бораётганини кўрсатади. Сиёсий ва институционал алоқалар мустаҳкамланмоқда, савдо ва инвестициялар бўйича аниқ вазифалар белгиланмоқда, ҳудудлар ва давлат идоралари ўртасида тўғридан-тўғри ҳамкорлик механизмлари кенгаймоқда.
Ўзбекистон–Озарбайжон иқтисодий ҳамкорлигида энг муҳим вазифалардан бири ўзаро савдо ҳажмини оширишдир.
Расмий маълумотларга кўра, сўнгги беш йилда икки мамлакат ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 3 баробарга ошган. Шу билан бирга, энергетика, кимё, кончилик, тўқимачилик, қишлоқ хўжалиги, шаҳарсозлик ва бошқа соҳаларда кооперация лойиҳалари амалга оширилмоқда.
Ташриф давомида 2030 йилга қадар товар айирбошлаш ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш бўйича дастур имзоланди. Дастур ушбу маррага эришиш учун аниқ чора-тадбирларни белгилашга қаратилган.
Бу ерда муҳим жиҳат шундаки, 1 миллиард долларлик кўрсаткич умумий ният сифатида эмас, уни амалга оширишга қаратилган алоҳида дастур билан мустаҳкамланган. Кейинги босқичда товар номенклатурасини кенгайтириш, ўзаро етказиб бериш ҳажмини ошириш ва ишлаб чиқарувчилар ўртасида тўғридан-тўғри алоқаларни ривожлантириш муҳим аҳамият касб этади.
Ташриф доирасида инвестиция ва савдо соҳасида эришилган келишувларни амалга ошириш бўйича амалий ҳаракатлар режаси ҳам имзоланди.
Олий давлатлараро кенгаш йиғилишида янги кооперация лойиҳаларини амалга оширишга старт берилиши, уларни қўллаб-қувватлашда Қўшма инвестиция компанияси маблағларини фаол жалб этиш муҳимлиги таъкидланди.
Ҳамкорликнинг тармоқлар бўйича қамрови ҳам кенгаймоқда. Банк-молия, қурилиш материаллари, таълим, нефть-газ, туризм, уй-жой қурилиши, тоғ-кон саноати ва қишлоқ хўжалиги соҳаларида қўшма лойиҳаларни амалга оширишга старт берилди.
Бу жараён икки томонлама муносабатларда оддий товар етказиб беришдан қўшма инвестиция, ишлаб чиқариш ва саноат кооперациясини кенгайтиришга ўтиш имкониятларини кучайтиради.
Ўзбекистон ва Озарбайжон учун транспорт-коммуникация соҳасидаги ҳамкорлик стратегик аҳамиятга эга.
Олий давлатлараро кенгаш йиғилишида икки мамлакат ўртасидаги ўзаро боғлиқликни кучайтириш ва Ўрта йўлакни биргаликда ривожлантириш зарурлиги таъкидланди.
Ўзбекистон учун бу йўналиш ташқи бозорларга чиқиш маршрутларини диверсификация қилиш, Озарбайжон учун эса Марказий Осиё билан транспорт ва савдо алоқаларини янада кенгайтириш нуқтаи назаридан муҳим.
Шу жиҳатдан транспорт ҳамкорлигини икки давлат ўртасидаги товар айирбошлашни кўпайтириш билан бирга, Марказий Осиё ва Жанубий Кавказ ўртасидаги иқтисодий алоқаларни кучайтирувчи омил сифатида баҳолаш мумкин.
Ташриф доирасида Урганч–Хонкенди, Бухоро–Лочин ва Урганч–Нахчивон шаҳарлари ўртасида биродарлик муносабатларини ўрнатиш тўғрисида баённомалар имзоланди.
Ҳудудлараро ҳамкорликнинг институционаллашуви икки мамлакат ўртасидаги алоқаларни марказий давлат органлари даражасидан ҳудудлар, шаҳарлар ва маҳаллий бизнес субъектлари даражасига кенгайтириш имконини беради.
Бу, айниқса, туризм, хизматлар, кичик бизнес, маданият ва инвестиция соҳаларида янги ҳамкорлик йўналишларини ривожлантириши мумкин.
Ташриф натижалари иқтисодий соҳалар билан чекланмади.
Давлат раҳбарлари ҳузурида пенсия таъминоти, маданият ва туризм соҳаларида битимлар, ташқи ишлар ва адлия вазирликлари ўртасида 2027–2028 йилларга мўлжалланган ҳамкорлик дастурлари, шунингдек, кинология соҳасида ҳамкорлик тўғрисида меморандум имзоланди.
Маданий-гуманитар ҳамкорлик доирасида Низомий Ганжавий номидаги Миллий педагогика университетининг янги биноси очилди, Янги Тошкентда “Озарбайжон” боғини барпо этиш ишлари бошланди, Низомий Ганжавий ва Алишер Навоий адабий меросига бағишланган қўшма бадиий фильм яратиш режалаштирилди.
Озарбайжон Президенти Илҳом Алиевнинг Ўзбекистонга давлат ташрифи якунларида имзоланган 13 та икки томонлама ҳужжат икки мамлакат муносабатларининг кейинги босқичи учун сиёсий, иқтисодий ва институционал асосларни мустаҳкамлади.
Абадий дўстлик тўғрисидаги шартнома муносабатларнинг сиёсий асосини мустаҳкамласа, 2030 йилга қадар товар айирбошлаш ҳажмини 1 миллиард долларга етказиш дастури, инвестиция ва савдо бўйича амалий ҳаракатлар режаси ҳамда янги кооперация лойиҳалари иқтисодий шерикликнинг аниқ йўналишларини белгилайди.
Сўнгги беш йилда товар айирбошлашнинг 3 баробар ўсгани ва энергетика, кимё, кончилик, тўқимачилик, қишлоқ хўжалиги ва шаҳарсозлик каби тармоқларда кооперациянинг кенгайиб бораётгани икки мамлакат ўртасидаги иқтисодий ҳамкорлик салоҳияти юқори эканини кўрсатади.
Кейинги босқичда асосий вазифа эришилган келишувларни савдо ҳажмини ошириш, инвестицияларни кўпайтириш, янги ишлаб чиқариш занжирларини яратиш ва транспорт боғлиқлигини кучайтиришга хизмат қиладиган аниқ иқтисодий натижаларга айлантиришдан иборат.
Шу нуқтаи назардан, Тошкентда имзоланган ҳужжатлар Ўзбекистон–Озарбайжон муносабатларини янада ривожлантириш билан бирга, Марказий Осиё ва Жанубий Кавказ ўртасидаги иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш учун ҳам қўшимча имкониятлар яратади.
Изоҳ қолдириш