Hujjatlar orasida Abadiy do‘stlik to‘g‘risidagi shartnoma, 2030 yilga qadar tovar ayirboshlash hajmini 1 milliard dollarga yetkazish dasturi hamda investitsiyalar va savdo sohasida erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish bo‘yicha amaliy harakatlar rejasi iqtisodiy nuqtai nazardan alohida ahamiyatga ega.
23 avgust kuni Toshkentda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev raisligida Oliy davlatlararo kengashning uchinchi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Muzokaralarda strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini rivojlantirish, savdo-iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish va yangi kooperatsiya loyihalarini amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Oliy darajadagi muzokaralar yakunida Prezidentlar Shavkat Mirziyoyev va Ilhom Aliyev O‘zbekiston Respublikasi va Ozarbayjon Respublikasi o‘rtasida Abadiy do‘stlik to‘g‘risidagi shartnoma hamda Oliy davlatlararo kengash uchinchi yig‘ilishining qarorini imzoladilar.
Davlat rahbarlari huzurida yana 11 ta hujjat imzolandi. Ular pensiya ta’minoti, madaniyat va turizm sohalaridagi bitimlar, 2030 yilga qadar tovar ayirboshlash hajmini 1 milliard dollarga yetkazish dasturi, investitsiyalar va savdo sohasida erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish bo‘yicha amaliy harakatlar rejasi, tashqi ishlar va adliya vazirliklarining 2027–2028 yillarga mo‘ljallangan hamkorlik dasturlari, kinologiya sohasidagi memorandum hamda Urganch–Xonkendi, Buxoro–Lochin va Urganch–Naxchivon shaharlari o‘rtasidagi birodarlik munosabatlari to‘g‘risidagi uchta bayonnomani qamrab oldi.
Ushbu hujjatlar to‘plami ikki mamlakat munosabatlarining bir vaqtning o‘zida bir nechta yo‘nalishda kengayib borayotganini ko‘rsatadi. Siyosiy va institutsional aloqalar mustahkamlanmoqda, savdo va investitsiyalar bo‘yicha aniq vazifalar belgilanmoqda, hududlar va davlat idoralari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri hamkorlik mexanizmlari kengaymoqda.
O‘zbekiston–Ozarbayjon iqtisodiy hamkorligida eng muhim vazifalardan biri o‘zaro savdo hajmini oshirishdir.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi besh yilda ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 3 barobarga oshgan. Shu bilan birga, energetika, kimyo, konchilik, to‘qimachilik, qishloq xo‘jaligi, shaharsozlik va boshqa sohalarda kooperatsiya loyihalari amalga oshirilmoqda.
Tashrif davomida 2030 yilga qadar tovar ayirboshlash hajmini 1 milliard dollarga yetkazish bo‘yicha dastur imzolandi. Dastur ushbu marraga erishish uchun aniq chora-tadbirlarni belgilashga qaratilgan.
Bu yerda muhim jihat shundaki, 1 milliard dollarlik ko‘rsatkich umumiy niyat sifatida emas, uni amalga oshirishga qaratilgan alohida dastur bilan mustahkamlangan. Keyingi bosqichda tovar nomenklaturasini kengaytirish, o‘zaro yetkazib berish hajmini oshirish va ishlab chiqaruvchilar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Tashrif doirasida investitsiya va savdo sohasida erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish bo‘yicha amaliy harakatlar rejasi ham imzolandi.
Oliy davlatlararo kengash yig‘ilishida yangi kooperatsiya loyihalarini amalga oshirishga start berilishi, ularni qo‘llab-quvvatlashda Qo‘shma investitsiya kompaniyasi mablag‘larini faol jalb etish muhimligi ta’kidlandi.
Hamkorlikning tarmoqlar bo‘yicha qamrovi ham kengaymoqda. Bank-moliya, qurilish materiallari, ta’lim, neft-gaz, turizm, uy-joy qurilishi, tog‘-kon sanoati va qishloq xo‘jaligi sohalarida qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga start berildi.
Bu jarayon ikki tomonlama munosabatlarda oddiy tovar yetkazib berishdan qo‘shma investitsiya, ishlab chiqarish va sanoat kooperatsiyasini kengaytirishga o‘tish imkoniyatlarini kuchaytiradi.
O‘zbekiston va Ozarbayjon uchun transport-kommunikatsiya sohasidagi hamkorlik strategik ahamiyatga ega.
Oliy davlatlararo kengash yig‘ilishida ikki mamlakat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni kuchaytirish va O‘rta yo‘lakni birgalikda rivojlantirish zarurligi ta’kidlandi.
O‘zbekiston uchun bu yo‘nalish tashqi bozorlarga chiqish marshrutlarini diversifikatsiya qilish, Ozarbayjon uchun esa Markaziy Osiyo bilan transport va savdo aloqalarini yanada kengaytirish nuqtai nazaridan muhim.
Shu jihatdan transport hamkorligini ikki davlat o‘rtasidagi tovar ayirboshlashni ko‘paytirish bilan birga, Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalarni kuchaytiruvchi omil sifatida baholash mumkin.
Tashrif doirasida Urganch–Xonkendi, Buxoro–Lochin va Urganch–Naxchivon shaharlari o‘rtasida birodarlik munosabatlarini o‘rnatish to‘g‘risida bayonnomalar imzolandi.
Hududlararo hamkorlikning institutsionallashuvi ikki mamlakat o‘rtasidagi aloqalarni markaziy davlat organlari darajasidan hududlar, shaharlar va mahalliy biznes sub’yektlari darajasiga kengaytirish imkonini beradi.
Bu, ayniqsa, turizm, xizmatlar, kichik biznes, madaniyat va investitsiya sohalarida yangi hamkorlik yo‘nalishlarini rivojlantirishi mumkin.
Tashrif natijalari iqtisodiy sohalar bilan cheklanmadi.
Davlat rahbarlari huzurida pensiya ta’minoti, madaniyat va turizm sohalarida bitimlar, tashqi ishlar va adliya vazirliklari o‘rtasida 2027–2028 yillarga mo‘ljallangan hamkorlik dasturlari, shuningdek, kinologiya sohasida hamkorlik to‘g‘risida memorandum imzolandi.
Madaniy-gumanitar hamkorlik doirasida Nizomiy Ganjaviy nomidagi Milliy pedagogika universitetining yangi binosi ochildi, Yangi Toshkentda “Ozarbayjon” bog‘ini barpo etish ishlari boshlandi, Nizomiy Ganjaviy va Alisher Navoiy adabiy merosiga bag‘ishlangan qo‘shma badiiy film yaratish rejalashtirildi.
Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning O‘zbekistonga davlat tashrifi yakunlarida imzolangan 13 ta ikki tomonlama hujjat ikki mamlakat munosabatlarining keyingi bosqichi uchun siyosiy, iqtisodiy va institutsional asoslarni mustahkamladi.
Abadiy do‘stlik to‘g‘risidagi shartnoma munosabatlarning siyosiy asosini mustahkamlasa, 2030 yilga qadar tovar ayirboshlash hajmini 1 milliard dollarga yetkazish dasturi, investitsiya va savdo bo‘yicha amaliy harakatlar rejasi hamda yangi kooperatsiya loyihalari iqtisodiy sheriklikning aniq yo‘nalishlarini belgilaydi.
So‘nggi besh yilda tovar ayirboshlashning 3 barobar o‘sgani va energetika, kimyo, konchilik, to‘qimachilik, qishloq xo‘jaligi va shaharsozlik kabi tarmoqlarda kooperatsiyaning kengayib borayotgani ikki mamlakat o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlik salohiyati yuqori ekanini ko‘rsatadi.
Keyingi bosqichda asosiy vazifa erishilgan kelishuvlarni savdo hajmini oshirish, investitsiyalarni ko‘paytirish, yangi ishlab chiqarish zanjirlarini yaratish va transport bog‘liqligini kuchaytirishga xizmat qiladigan aniq iqtisodiy natijalarga aylantirishdan iborat.
Shu nuqtai nazardan, Toshkentda imzolangan hujjatlar O‘zbekiston–Ozarbayjon munosabatlarini yanada rivojlantirish bilan birga, Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkaz o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish uchun ham qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi.
Izoh qoldirish