Таҳлил натижалари шуни кўрсатмоқдаки, 2026 йилги очиқ мулоқотда Президент нутқида асосий эътибор ташқи бозорга чиқиш, миллий брендлар ва халқаро рақобат бардошликни таъминлаш, бизнесга маъмурий босимни камайтириш ва тадбиркорнинг ҳуқуқий ҳимоясиникучайтириш масалаларига қаратилди. Шу билан бирга, “сунъий интеллект” тушунчаси илк бор иқтисодий ўсишнинг мустақил драйвери даражасига кўтарилиб, аввалги йилларга нисбатан кўп қўлланилди.
“Тадбиркорлар куни” арафасида Президент Шавкат Мирзиёевнинг тадбиркорлар билан анъанавий очиқ мулоқоти Хоразм вилоятида бўлиб ўтди. Анжуманда мамлакатимизнинг барча ҳудудларидан тадбиркор ва инвесторлар иштирок этди. Илк бор туман студияларидан ҳам 25 мингга яқин бизнес вакили мулоқотга уланди.
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази (Марказ) мутахассислари давлат раҳбарининг мулоқотдаги нутқини лингвистик таҳлилдан ўтказиб, унда қайси сўз ва иборалар кўп қўлланганини, эътибор қайси йўналишларга қаратилганини ҳамда сўнгги беш йилдаги ўзгариш тенденцияларини аниқлади.
Таҳлил натижалари Президент тадбиркорликни қўллаб-қувватлашнинг яхлит эко-тизимини яратиш, экспорт вамиллий брендларни ривожлантириш, сунъий интеллект орқали унумдорликни ошириш, маъмурий тўсиқлар важарима юкини камайтириш каби масалаларга алоҳида эътибор қаратганини кўрсатди.
Давлат раҳбари ўз нутқида жами 4 211 сўздан фойдаланган (2025 йилги мулоқотда – 4 241 сўз). Энг кўп “тадбиркор” – 92 марта, “бизнес” – 32 марта, “экспорт” – 31 марта, “бозор” – 28 марта, “давлат” – 27 марта, “корхона” – 25 марта, “маҳсулот” – 18 марта, “тизим” – 15 марта, “лойиҳа” – 14 марта, “хизмат” – 13 марта, “кредит”, “банк”, “ҳудуд” ва “саноат” – 12 мартадан, “солиқ”, “халқаро”, “сунъий интеллект”, “дастур” ва “имконият” – 11 мартадан, “жарима” сўзи эса 10 марта тилга олинган (1-расм).
1-расм. Энг кўп ишлатилган сўзлар
Диққатга сазовор жиҳат шундаки, “экспорт” (31) ва “бозор” (28) сўзлари сўнгги беш йилдаги энг юқори кўрсаткичга чиқди ва биргаликда “бизнес” сўзидан деярли икки баробар кўп такрорланди. Бу нутқнинг оғирлик маркази ички қўллаб-қувватлашдан ташқи бозорга силжиганини билдиради.
Иккинчи муҳим ўзгариш – “сунъий интеллект” иборасининг 11 марта қўлланиши. Бу тушунча 2023 йилги нутқда 1 марта, 2024 йилда 4 марта тилга олинган, 2025 йилги мулоқотда эса умуман учрамаган эди. 2026 йилда у нафақат такрорланиш сони бўйича, балки мазмунан ҳам янги мақомга чиқди: алоҳида иқтисодий сиёсат йўналиши – унумдорлик, таннарх ва қўшилган қиймат билан боғланган мустақил драйвер сифатида намоён бўлди.
Учинчи жиҳат – маъмурий назорат қўп қўлланилганлиги: “текширув” ва унинг шакллари – 7 марта, “суд” – 5 марта, “лицензия” ва “рухсатнома” – 3 мартадан қўлланган. Бу бизнес муҳитини эркинлаштириш масаласи кун тартибидан тушмаганини кўрсатади.
Бир қатор асосий ибораларга алоҳида эътибор қаратилди, “ташқи бозор” – 11 марта, “тадбиркор учун”, “қўшилган қиймат” – 9 марта, “кичик бизнес”, “ҳурматли тадбиркор” – 5 марта такрорланган. Шунингдек, нутқда “янги маҳсулот”, “экспорт учун”, “янги имконият” каби ибораларнинг ҳар бири 4 мартадан тилга олинган.
Уч сўзли иборалар орасида “қўшилган қиймат солиғи” – 5 марта, “бозор(лар)га жадал кириш”, “қурилиш, санитария, карантин” – 3 марта, “сунъий интеллектни жорий”, “миллион хорижий сайёҳ”, “тенг шароит яратиб” ва “кичик бизнес улуши” иборалари 2 мартадан қайд этилган.
Сўнгги беш йилда қилинган лингвистик таҳлиллар
2022-2026 йиллардаги мулоқотлар матнини солиштирсак, иқтисодий сиёсатда асосий эътибор йилдан-йилга ўзгариб бораётганини кўришимиз мумкин.
Шундай қилиб, беш йиллик таҳлил урғунинг қуйидаги кетма-кетлигини очиб беради: солиқ ва кредит сиёсати (2022-2023) → хизматлар соҳаси ва инфратузилма (2024) → стартаплар ва молиявий қўллаб-қувватлаш (2025) → экспорт, сунъий интеллект ва маъмурий эркинлик (2026). Бу тенденция миллий иқтисодий стратегиянинг изчиллигини ва унинг янги босқичга – ташқи бозорда рақобатбардошликни таъминлаш босқичига ўтганини акс эттиради.
Нутқнинг мазмуний йўналишлари бўйича таҳлил
Мулоқот матни мазмунан тўққизта йўналишга ажратиб чиқилганда, давлат раҳбари эътиборининг қандай тақсимлангани яққол кўринади (3-расм). Энг катта улуш маъмурий босимни кескин камайтириш мавзусига тўғри келди – 605 сўз ёки нутқнинг 14 фоизини ташкил қилди. Ундан кейин туризмни ривожлантириш имкониятлари ва якуний сўз (14%), экспорт салоҳияти ҳамда миллий брендлар (14%) ва “сунъий интеллект – бошқарув самарадорлиги – янги инвестициялар” эко-тизими (13%) йўналишлари ўрин олди. Ушбу тўртта йўналиш биргаликда нутқнинг 55 фоизини ташкил этади.
2-расм. Нутқнинг мазмуний йўналишлари бўйича тақсимоти
Ҳудудларда бизнес имкониятларини ошириш (12%) ва иқтисодий ўсиш натижалари (11%) ҳам салмоқли ўрин эгаллади, Хоразмдаги ўзгаришлар эса энг ихчам блок (5%) сифатида кириш қисми вазифасини бажарган.
Шундай қилиб, 2026 йилги мулоқот нутқи иқтисодий сиёсатнинг янги босқичини – тадбиркорни ички бозорда қўллаб-қувватлашдан уни глобал бозорда рақобатбардош иштирокчига айлантиришга ўтишни ифодалайди. Экспорт ва миллий брендлар, сунъий интеллект асосидаги унумдорлик, капитал бозорига чиқиш, кадрлар тайёрлаш ҳамда маъмурий эркинлик ва ҳуқуқий ҳимоя – бу босқичнинг беш таянчи сифатида белгиланди.
Лингвистик таҳлил кўрсатмоқдаки, давлат раҳбарининг нутқи нафақат иқтисодий сиёсатнинг устувор йўналишларини аниқ белгилаб берди, балки тадбиркорни мамлакат тараққиётининг асосий ҳамкори ва ҳаракатлантирувчи кучи сифатида қайта тасдиқлаб, ижобий кайфият ва ишонч муҳитини шакллантирди.
Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази
Жамоатчилик билан алоқалар бўлими
Izoh qoldirish