Камбағалликни қисқартириш: имконият ва ҳаракатлар қандай натижа беради?

Камбағалликни қисқартириш: имконият ва ҳаракатлар қандай натижа беради?

Бу дунёда ҳар қандай мушкул ишнинг ечими бор. Ҳамма гап масалага тўғри ёндашувда. Муаммони оқилона ҳал этиш учун эса, энг аввало, унинг мавжудлигини тан ола билиш лозим.

Қаранг, бир неча ўн йиллар давомида мамлакатимизнинг иқтисодий танг аҳволини ўтиш даври қийинчиликларига боғладик. Бахт-саодатга моддий фаровонлик билан эмас, биринчи навбатда, маънавий етуклик орқали эришилади, деган ақидага шунчалик маҳкам ёпишиб олдикки, охир-оқибат давлат ҳам, жамият ҳам муаммолар гирдобига ботиб кетди. Ниҳоят вақт ўтиб англаб етганимиз шу ҳақиқат бўлди: инсон оддий минимал яшаш шароитисиз бахт тугул, хотиржамликка ҳам эриша олмас экан.

Ойлик ва нафақанинг ошгани ечим эмас

“Касални яширсанг, иситмаси ошкор қилади”, дейди халқимиз. Мамлакатимизда камбағаллик кўп йиллар давомида “ёпиқ мавзу” бўлиб келди. Бу категориянинг ўрнига “кам таъминланганлик”, “эҳтиёжмандлик”, деган тушунчалардан фойдаландик. Лекин натижа қандай бўлди? Камбағаллик даражаси камайиб қолдими?

Тан олайлик, кейинги тўрт йилдаги очиқлик сиёсати туфайли “қозонда бори чўмичга чиқди”. Халқ билан мулоқотнинг самарали механизми йўлга қўйилгач, ҳақиқий аҳвол, яъники одамларнинг аслида қандай ҳаёт кечираётгани, уларнинг энг оғриқли нуқталари ошкор бўла бошлади.

Ўрганишлар натижасига кўра, ҳудудларда, айниқса, қишлоқ жойларда аҳолининг аксарият қисми етарли даромад манбаига эга эмас. Дунёнинг бошқа мамлакатларидаги сингари бизда ҳам камбағал қатлам мавжуд. Улар тахминан 12-15 фоизни ташкил этиши ҳам рост. Бу 4-5 миллион нафарга тенг одам дегани. Қаранг, ана шу юртдошларимизнинг бир кунлик даромади ўтган йил бошида Президентимиз қайд этганидек, 10-13 минг сўмдан ошмас экан.

Хўш, энди нима қилмоқ керак? Бу савол жавобини давлатимиз раҳбарининг ўзи содда ва равон қилиб айтди: “Камбағалликни камайтириш ойлик ёки нафақа миқдорини кўпайтириш, ёппасига кредит бериш, дегани эмас. Бунинг учун энг аввало, аҳолини касбга ўқитиш, молиявий саводхонлигини ошириш, одамларда тадбиркорлик ҳиссини уйғотиш, инфратузилмани яхшилаш, фарзандларини ўқитиш, сифатли даволаниш, манзилли нафақа тўлаш тизимини жорий қилиш керак”.

Марказдан – маҳаллагача

Камбағалликдан фақат ўша қатламга мансуб одамлар жабр чекади, дейиш янглиш тушунча. Бу нафақат аҳоли, балки давлатнинг ҳам катта дарди ва ҳатто, айтиш мумкинки, фожиасидир. Бу ҳолат халқнинг соғлиғи, меҳнатга лаёқати ва илмий салоҳиятига путур етказади. Шунингдек, унинг оқибати Давлат бюджетининг пасайиши ва сиёсий жараёнларнинг кескинлашишига сабаб бўлади. Чунки камбағал тоифа жадал иқтисодий ўсишдан фойда кўра олмайди. Жамиятнинг турли соҳаларида иштирок этиш имконияти ҳам чекланган.

Давлат эса бепул ўрта таълимни таъминлаш, тиббий хизматларни асосий пакетини кафолатлаш, ижтимоий заиф, деб таснифланган гуруҳларга ихтисослашган ёрдам ва кам таъминланган оилаларга имтиёзлар беришга мажбур.

Энг ёмони, камбағаллик ҳолатига тушиб қолишдан кўра, ундан чиқиб кетиш кўп карра қийинроқ. Шу боис жамиятимизда камбағалликни қисқартириш аёллар ва ёшлар ролини ошириш, биринчи навбатда, уларга малака бериш ҳамда бандлигини таъминлаш зарур. Бу вазифани самарали ва сифатли бажармасдан туриб, аёллар ҳамда ёшлар манфаатлари билан боғлиқ ижтимоий-иқтисодий, сиёсий-ҳуқуқий масалаларни тизимли ҳал этиш имконсиз.

Кейинги йилларда бу борада давлат сиёсатини марказдан маҳалла даражасигача юритадиган вертикал тизим жорий қилингани — қувонарли янгилик. Ёшлар масалалари бўйича ҳар бир туманда алоҳида ҳоким ўринбосари, хотин-қизлар масалаларига ҳар бир маҳаллада алоҳида раис ўринбосари масъул этиб белгиланиши ҳам эътирофга арзийдиган воқеилик.

Давлатимиз раҳбарининг мана бу ёндашуви эса танлаган йўлимиз нақадар тўғрилигини англатади: бундан кейин одамларнинг уйига бориб, ишсизларни ишга жойлаштириш тизимини яратишимиз керак. Демак, янги тизим энди қўллаб-қувватлашга муҳтож аёллар ва ёшлар истиқомат қиладиган оилаларгача кириб боради.

Маҳалла, туман шаҳар ва вилоят кесимида “ёшлар дафтари” ҳамда “аёллар дафтари” шакллантирилиши бу бо­рада амалий қадамлар ташланганини англатади. Мазкур дафтарлар ҳокимлар, сектор раҳбарлари, мутасадди ташкилотларни қайси ҳудудда эртамиз ворислари ва нозик хилқат вакилалари масалалари бўйича ҳолат қандайлиги ҳақида аниқ маълумотга эга бўлиши ҳамда шунга қараб зарурий чора-тадбирларни белгилашида қўл келади.

Диплом эмас, малака муҳим

Бугунги глобаллашув шароитида яшаш учун кураш ҳар қачонгидан кучли. Рақобат муҳитида ишнинг кўзини биладиган ходим ва мутахассисларга талабгор кўп. Дунёда иқтисодий, ҳуқуқий ва меҳнат муносабатлари жадал ривожланяпти. Янгидан-янги тармоқлар пайдо бўлаётир. Табиийки, бундай шароитда олий маълумот тўғрисидаги ҳужжатсиз ҳам яхши даромад олиш, ўзини ўзи банд қилиш имкониятлари кенгаймоқда.

Худди шундай, мамлакатимизда ҳам тадбиркорлик ҳамда хизмат кўрсатиш соҳаси ривожланиши ортидан диплом эмас, муайян малака талаб этадиган замонавий иш ўринлари очиляпти. Бундай вазиятда ишлашга иштиёқи бор ёшлар ва хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш муҳим. Зеро, ҳунарли ва ишли кишилар жамият ҳаётига тез мослашиб, кейинчалик истакларига мос имкониятларни қидириб топиш кўникмасига эга бўлади. Президентимиз бу масалага алоҳида эътибор қаратиб, “ижтимоий шартнома” тажрибасини кенг қўллаш бўйича вазифа ва йўналишларни белгилаб берганининг боиси ҳам шунда.

Одатда, ишсиз одамлар ҳунар ўрганиш, малака эгаллаш учун маблағдан қийналишади. Энди давлат айни шундай паллада ёшлар ва аёлларга моддий ҳамда ижтимоий кўмак кўрсатади. Ажратиладиган маблағ меҳнат бозорида талаб юқори бўлган касб-ҳунарларни ўргатувчи мингдан зиёд нодавлат таълим марказлари ташкил этилишига хизмат қилади. Бу вазифаларни бажариш учун Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан 100 миллион АҚШ доллари миқдоридаги маблағ йўналтирилиши кўзда тутилган. Шунинг 10 миллион доллари касб-ҳунарга ўқитиш, 90 миллиони эса ўқув курсларини тамомлаб, сер­тификат олганларга имтиёзли кредитлар ажратишга сарфланади.

“Ижтимоий шартнома” орқали нодавлат касб-ҳунар ўқув курсларида ўқиётган ўсмирлар ва аёлларга таълим харажатлари учун 1 миллион сўмгача суб­сидия берилади. Шу тариқа қўллаб-қувватлашга муҳтож аҳоли қатлами ҳунар ўрганиб, ишли бўлса, ҳаётда ўз ўрнини топишга қийналмайди. Қисқача айтганда, давлатимиз раҳбари ижтимоий, ҳуқуқий, психологик ёрдамга, билим, касб ўрганишга эҳтиёжи ва иштиёқи бор ишсиз ёшлар ҳамда хотин-қизларни жамиятнинг фаол қатламига қўшиш, ҳудудларда камбағалликка қарши курашиш бўйича янги механизмни белгилаб берди. Унинг натижаси мазкур механизмни самарали ишлатишимизга боғлиқ. Бу борада нафақат маҳаллий ҳокимликлар, мутасадди ташкилотлар, шу билан бирга, парламент ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари фаоллик кўрсатиши, жамоатчилик назоратининг йўлга қўйилиши талаб этилади.

Ана шу жараёнда депутатлар фаоллик кўрсатса, ҳаммани масъулиятли бўлишга ундаса, аҳоли билан яқин муносабат ўрнатилади. Одамларнинг ислоҳотларга ва ўз имкониятларига ишончи ошади. Жамиятда ижтимоий-иқтисодий фаол қатламни кўпайтириш жараёнларига катта ҳисса қўшилади.

Илғор давлатлардан ўрганадиган жиҳатлар кўп

Камбағалликни қисқартиришда хорижий тажрибаларга суянсак бўлади. Бунда, айниқса, инклюзив бизнес моделларини ишлаб чиқиш катта аҳамият касб этади. Масалан, ҳозирги кунда Ер юзи аҳолиси кам таъминланган қатламларининг энергия, сув таъминоти, канализация, ахборот технологиялари каби кўплаб соҳаларда сезиларли даражада қондирилмаган эҳтиёжлари мавжуд. Шу билан бирга, ривожланган давлатлар иқтисодиётининг турғунлиги шароитида кам таъминланган гуруҳлар иштирокидаги бозор сегментларининг жозибадорлиги ошиб боряпти.

Агар камбағал қатламнинг ишлаб чиқариш фаолиятида қатнашиш имкониятлари кенгайтирилса, бу уларнинг ишчилар ёки тадбиркорлар сифатида иқтисодий ўсиш жараёнларидаги иштирокини ҳам таъминлайди. Бунинг учун аввало, зарур билим ва кўникмалар етишмаслиги муаммосини ҳал қилиш жоиз. Камбағалларнинг таълимига инвестиция киритиш тажрибаси эса ривожланишнинг асосий омилидир. Хитой ва Ҳиндистонда бу сиёсат ўз самарасини берди. Натижада камбағаллар сафи қисқарди.

Кузатувларимизга кўра, ялпи ички маҳсулоти ўсиши юқори бўлган давлатлар камбағалликни камайтиришда катта ютуқларга эришмоқда. Бироқ бунга тескари мисоллар ҳам бор. Масалан, баъзи мамлакатлар (Колумбия ва Марокаш)да иқтисодий ўсишга параллел равишда ошиб бораётган даромадлар тенгсизлиги ушбу вазиятни асл сабаби бўлиши мумкин. Бошқа мамлакатларда эса давлат муассасаларининг иш сифати пастлиги ва бошқа институционал омиллар таъсири юқори. Мисол учун Филиппинда давлат муассасаларининг иш сифати 1998 йилдаги 3,3 даражадан 2006 йилда 2,5 даражагача пасайган.

Ривожланаётган давлатларда малакасиз ишчи кучининг ҳаддан ташқари кўплиги ва молиявий ҳамда моддий ресурслар етишмаслиги тенденцияси устунлик қилади. Бу асосан, меҳнат ресурслари талаб қилинадиган соҳаларни ривожлантириш мақсадга мувофиқлигини англатади. Бунга қишлоқ хўжалиги, озиқ-овқат ва енгил саноат, шунингдек, юқори технологияли ишлаб чиқариш турлари — монтаж, йиғиш, компьютер ишлаб чиқариш, оргтехника, саноат, электр жиҳозларини айрим турларини тайёрлаш ва электротехника каби соҳаларни киритиш мумкин.

Шу маънода, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан юқори қўшимча қийматга эга меҳнат талаб қиладиган тармоқларни ривожлантириш бўйича кенг қамровли дастур қабул қилиниши мақсадга мувофиқ.

Қишлоқ хўжалиги учун зарур инфратузилмани ривожлантириш ҳам камбағалликни қисқартиришга хизмат қилади. Масалан Жанубий Кореянинг “Янги қишлоқ учун ҳаракат” номли истиқболли лойиҳаси аллақачон Африка ва Жануби-шарқий Осиё мамлакатларида муваффақиятли амалга оширилмоқда. Бу орқали етакчи корхоналар ва ҳудудлардан ички технологияларни жалб қилиш, минтақада махсус иқтисодий зоналарни яратиш мумкин. Жаҳон хусусан Хитой ва Ҳиндистон тажрибасини ҳисобга олган ҳолда аграр ислоҳотларни кичик фермер хўжаликлари томонидан ишлаб чиқарилган маҳсулотларни қайта ишлаш ва сотишни енгиллаштиришга йўналтириш керак. Бунда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш бўйича кооперативлар ишини ривожлантириш ва бунинг учун зарур технологияларни жалб қилиш жараёнини соддалаштириш мақсадга мувофиқ.

Ҳукумат минтақаларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини халқаро сертификатлаш марказларини ташкил қилиб, уларнинг хизматларидан фойдаланишни осонлаштириши лозим. Бу эса ишлаб чиқарилган мева-сабзавотлар бозорини, қайта ишлаш тармоғини кенгайтириб, кам таъминланган аҳоли даромадларини оширади.

Камбағалликни қисқартиришда ахборот технологияларини кенг жорий қилиш, чунончи, таълим ва тиббий хизматларни мобиль телефонлар орқали тақдим этиш, смартфонлар учун ўз-ўзини ривожлантиришга доир дарсликлар ёки дастурлар, интеллектуал ўйинлар тизимини яратиш муҳим аҳамиятга эга. Бу ўринда ҳам Хитой ва Ҳиндистон тажрибасидан фойдаланиш катта натижа бериши, шубҳасиз.

Хитой тажрибаси нимаси билан аҳамиятли?

Президентимиз Хитой тажрибаси асосида камбағаллик даражаси юқори қишлоқларга вазирлик ва идораларни бириктириб, муҳтожларга кўмаклашиш тизимини яратиш, оилавий тадбиркорлик ва томорқачиликни ривожлантириш бўйича топшириқлар берганидан хабарингиз бор. Давлат гранти ҳисобига таҳсил олган талабаларни 3 йил муддатга шундай ҳудудларга меҳнат фаолияти учун йўналтириш таклифи ҳам билдирилганди.

2020 йилнинг 26 сентябрь куни Хитой Халқ Республикаси ҳукумати томонидан БМТ котибияти билан биргаликда ташкил этилган “Камбағалликни қисқартириш юзасидан ҳамкорликни кенгайтириш” мавзуидаги халқаро видеоконференцияда Ўзбекистон Бош вазири ўринбосари Жамшид Қўчқоров камбағалликни қисқартириш мамлакатда белгиланган устувор вазифа эканлигини таъкидлади. Ушбу муаммо долзарблиги Ўзбекистон раҳбарининг БМТ Бош Ассамблеясининг 75-сессиясида илгари сурган таклифларида акс этган, бу эса Бош Ассамблеянинг яқинлашиб келаётган навбатдаги сессиясининг асосий мавзуларидан бири сифатида белгиланиши ҳамда ушбу масалаларга бағишланган Глобал саммит ўтказилишига асос бўлганини қайд этди. Зотан Ўзбекистоннинг узоқ муддатли стратегик мақсади барқарор ва инклюзив иқтисодий ўсишни таъминлаш, аҳоли жон бошига даромадларни ошириш, камбағаллик даражасини кескин камайтиришга қаратилган. Ушбу марраларга эришиш учун Ўзбекистон бозор иқтисодиётини мустаҳкамлаш ҳамда либераллаштириш бўйича таркибий ислоҳотларга эътибор қаратмоқда.

Делегациямиз вакиллари ўз нутқида камбағалликни қисқартириш соҳасида глобал ҳамкорликни кучайтириш зарурлиги, бунда Хитой тажрибаси аҳамиятини алоҳида таъкидлаб ўтди. Иқтисодий барқарор ва инклюзив ўсишни таъминлаш, инсон капиталини ривожлантириш ҳамда янги иш ўринларини яратишга йўналтирилган таркибий ислоҳотлар мамлакатимизда камбағалликни қисқартиришга қаратилган асосий чора- тадбирлар сифатида тақдим қилинди.

Албатта, кўзланган мақсадларга эришиш учун камбағалликни қисқартириш йўналишида Хитой ва Ўзбекистон ўртасидаги ҳамкорликнинг ҳуқуқий асосларини яратиш талаб этилади. ХХР тажрибасини ўрганиш юзасидан вазирликлар ва идоралар ходимлари учун хизмат сафарлари уюштирилиши зарур. Қолаверса, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлигига Хитойдан маслаҳатчи-эксперт жалб қилиш фойдадан ҳоли бўлмайди.

Шу ўринда ХХР ташқи ишлар вазири Ван Ининг юксак эътирофини келтириб ўтиш жоиз.

“Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ўзбекистон камбағалликни қисқартириш соҳасида муҳим натижаларга эришди, бу билан Хитой томони ўз самимий табрикларини билдиради, — деди у. — Биз Ўзбекистондаги ҳамкасбларимизни камбағалликни қисқартириш бўйича тажриба алмашиш учун Хитойга ташриф буюришга таклиф этамиз. Ҳар бир мамлакат ўзига хос хусусиятларга эга. Ишончим комилки, ҳар бир давлат ўз мамлакатидаги вазиятга мос бўлган камбағалликни бартараф қилиш учун ўз йўлини топишга қодир”.

«Темир дафтар» — қўллаб-қувватлашнинг оқилона ечими

2020 йил бутун инсоният учун синовлар йили бўлди. Талафотлар катта, йўқотишлар кўп, асоратлар эса ниҳоятда оғир. Аммо ана шундай мушкул вазиятда одамзод бир нарсани ўрганди: ҳар қандай вазиятда ҳам ҳаёт учун курашишни, олдинга интилишни.

Тўғри, коронавирус пандемияси айни авжи паллада ҳамма уйга “қамалди”. Яъни “кўринмас ёв”дан азият чекмаслик учун кўпчилик хонадонида ихоталанишга мажбур бўлди. Ижтимоий соҳа объектлари, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш муассасалари эшигига қулф осилди. Ҳатто қатор давлат идоралари ҳам иш тартибини ўзгартирди. Бироқ ҳаёт тўхтаб қолгани йўқ.

Энг муҳими, ана шундай мураккаб вазиятда давлатимиз, ҳукуматимиз одамларни ўз ҳолига ташлаб қўйгани йўқ. Аксинча, эҳтиёжманд оилалар ҳар томонлама манзилли қўллаб-қувватланди. Айни шу зарурат туфайли Президентимиз ташаббуси билан “темир дафтар”лар жорий этилгани эса масаланинг оқилона ечими бўлди. Бу тизим давлат ёрдамини йўналтириб туриш, ижтимоий барқарорликни сақлаб қолиш учун асос яратди.

Айни пайтда “темир дафтар”лар оилаларни камбағалликдан чиқариш ишларини режали ташкил этишда, рўйхатдагиларга қараб кейинги ишларни мувофиқлаштиришда қўл келмоқда. Ёшлар ва аёллар дафтарлари ҳам касб-ҳунар ўргатиш, бандликни таъминлашда манзилли ёндашувни кучайтиришга хизмат қиляпти.

Эътиборлиси, “ёшлар дафтари”га 18 — 30 ёшгача бўлган йигит-қизлар киритилса, “аёллар дафтари” орқали 30 ёшдан ошган аёллар қамраб олинади. Рўйхатни шакллантиришда ижтимоий, ҳуқуқий, психологик қўллаб- қувватлаш, билим ва касб ўрганишга эҳтиёжи ҳамда иштиёқи борларга алоҳида эътибор қаратилади.

«Истеъмол саватчаси» минимуми қанчага тенг?

Маълумки, аҳоли турмуш даражасини аниқлашда “истеъмол саватчаси” тушунчасидан яъни муайян истеъмол даражасини таъминловчи товарлар ва хизматлар мажмуидан фойдаланилади. Камбағаллик мезонини аниқлаш учун эса, аввало, “истеъмол саватчаси”нинг ҳуқуқий асосларини белгилаб олиш лозим бўлади. Айни шу вазифа 2020 йил 3 июнь куни Президент раислигида ўтказилган видеоселектор йиғилишида Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги зиммасига юклатилди.

Халқаро амалиётда аҳоли яшаш минимумини ҳисоблашнинг статистик, социологик, ресурс, норматив усуллари бор. Яшаш минимуми энг кичик миқдори таркиби турли давлатларда турлича қилиб белгиланган. Масалан АҚШда “истеъмол саватчаси”га 300 номдаги, Германияда 475 номдаги, Англияда 350 номдаги, Россияда 156 номдаги товар ва хизматлар киритилган.

“Истеъмол саватчаси”ни учта асосий таркибий қисм — озиқ-овқат, ноозиқ- овқат ва хизматларга ажратиш мумкин. Ундаги озиқ-овқатлар миқдори улуши аҳолининг турмуш даражаси қай даражада эканлигини белгилайди.

Ўзбекистон аҳолисининг аксарият қисми “истеъмол саватчаси”да озиқ-овқат маҳсулотларининг улуши зиёд. Худди шуни бартараф этиш ва “истеъмол саватчаси”да ноозиқ-овқат маҳсулотлари ва хизматлари миқдорини ошириш мақсадида Президент томонидан ижро ҳокимияти олдига бир қатор вазифалар қўйилди. Бунда асосий эътибор аҳолини тадбиркорликка ўргатиш, мавжуд имкониятдан самарали фойдаланишга қаратилди.

Маълумки, юртдошларимизнинг аксарияти қишлоқ жойларда истиқомат қилади ва уларнинг кўпчилигида томорқа ерлари мавжуд. Маҳалла фуқаролар йиғинларидаги кам таъминланганлар рўйхатида турувчи фуқароларни шахсий томорқасидан даромад олишга ўргатиш иқтисодиётимизнинг асосий мақсадидир.

Тўғри, “истеъмол саватчаси”нинг ҳуқуқий асосини яратиш орқали аҳоли камбағалликдан қутулиб қолмайди, балки улар сонига аниқлик киритилади, холос. Худди шу мақсадда аҳоли даромадини оширишнинг энг самарали йўли — бу фуқароларни боқимандалик кайфиятидан халос этиш, уларнинг бандлигини таъминлаш, тадбиркорликка йўналтиришдан иборат бўлиши лозим. Бундан ташқари, “истеъмол саватчаси”ни тасдиқлаш ва истеъмол бюджети чегараларини белгилаш муносабати билан мамлакат иқтисодиёти, ҳудудлари ҳамда тармоқларида иш ҳақининг минимал чегараларини қайта кўриб чиқиш, иш ҳақи ва истеъмол бюджетининг минимал миқдори нисбатларини аниқлаштириш ҳамда уларни босқичма- босқич тенглаштириш амалиётини жорий қилиш зарур.

«Қўлдан берганга қуш тўймас» ёки…

Камбағалликни одамларга пул тарқатиб қисқартириб бўлмаслиги рост. Бунга тадбиркорлик, таълим, соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантириш орқали эришиш мумкин. Иқтисодий тараққиёт бир томондан камбағалликни камайтирса, иккинчи томондан камбағалликнинг кўпайиши иқтисодий тараққиётни пасайтиради. Одамларда соғлиқни сақлаш ва таълимдан фойдаланиш имкони чекланса, улар борган сари қашшоқлашади, иқтисодиётда талаб камаяди. Ўз навбатида, иқтисодиёт ўзининг юқори малакали ходимларига бўлган эҳтиёжини қоплай олмайди. Оқибатда ўсиш пасаяди.

Шунга қарамай, коронавирус пандемияси авж олган 2020 йилда аҳолининг барча қатламига ижтимоий ёрдам кўрсатилди. Ҳеч ким эътибордан четда қолмади. Масалан, 2020 йил бошида ҳар ойда 552 минг оилага моддий ёрдам берилган бўлса, июнь ойида бу кўрсаткич 774 минг, июль ойида 876 мингтани ташкил этди. Йил охирига бориб эса ижтимоий нафақа берилган оилалар сони 1 миллион 200 мингтага етди.

Ўтган йили мамлакатда камбағалликни камайтириш борасида бажарилган ишларда “темир дафтар”лар муҳим ўрин тутди. Бу тизим эҳтиёжмандларга фақатгина пул ёки озиқ-овқат билан ёрдам беришни назарда тутмайди. У, биринчи навбатда, кам таъминланган аҳоли қатламини ишга жойлаштиришга қаратилган. Қисқача айтганда, “темир дафтар”лар пандемия даврида халқимизга кўрсатилган катта дастак бўлди.

Президентимиз парламентга Мурожаатномасида айни шу масала хусусида тўхталар экан, “Нима учун биз “темир дафтар”ни жорий этдик? Бундан мақсад — эҳтиёжманд аҳолини тўғри аниқлаш ва шу асосда улар билан манзилли ишлашни ташкил этиш. Биринчи навбатда, камбағал аҳолининг асосий эҳтиёжларини кафолатли таъминлашимиз лозим. Бу масалада халқаро экспертлар билан чуқур таҳлил асосидаги ҳисоб-китоблар якунига етказилмоқда”, дея алоҳида таъкидлаб ўтди.

Қувонарли жиҳати, жорий йилда “темир дафтар” тизими янги босқичга кўтарилади. Яъни “Ижтимоий реестр”га қамраб олинган барча эҳтиёжманд оилаларга 30 дан зиёд ижтимоий хизматлар электрон шаклда кўрсатилади.

Хулоса ўрнида айтганда, бугунги кунда Ўзбекистонда камбағалликни камайтириш масаласи давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Kўзланган эзгу мақсадларнинг рўёби эса нафақат юртдошларимиз турмуш фаровонлигини юксалтиришга, балки мамлакатимизнинг жаҳондаги ривожланган давлатлар сафига қўшилишига мустаҳкам замин яратади.

Муҳиддин КАЛОНОВ,

Иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.

Манба: «Халқ сўзи» газетасининг 2021 йил 11 февраль 30-сони

Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар