ЖБ: Эмлашлар, янги иш ўринлари ва аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш Марказий Осиёда камбағалликни қисқартиришни тезлаштиради

ЖБ: Эмлашлар, янги иш ўринлари ва аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш Марказий Осиёда камбағалликни қисқартиришни тезлаштиради

Иқтисодиётни тиклаш суръатининг тезлашиши, ва камбағалликни қисқартириш прогнозлари яхшиланиши баробарида, давлат сиёсати тўғри амалга оширилган ҳолда, Марказий Осиё давлатлари COVID-19 пандемиясидан олдин кузатилган камбағалликни қисқартириш суръатларига қайтиши мумкин бўлади. Жаҳон банки иқтисодчилари "Марказий Осиёда пандемия ва камбағаллик қийинчиликларини энгиб ўтиш" онлайн-брифинги доирасида шундай хулосага келишди.

2000 йилларнинг бошларида Марказий Осиё мамлакатларининг камбағалликни қисқартириш суръатлари дунёдаги энг тез суръатлардан бирлари бўлган. Бироқ, 2009 йилдан бошлаб бу соҳадаги ўсиш секинлашди, минтақадаги айрим давлатларда эса бу ўсиш ҳатто тўхтаб қолди. Марказий Осиё давлатлари инклюзив иқтисодий ўсишни таъминлашда ва камбағалликни қисқартиришда қийинчиликларга дуч келиб турган пайтда COVID-19 пандемияси уларнинг иқтисодиётларига ва халқ фаровонлигига сезиларли зарба берди.

Ҳозирда Марказий Осиёда камбағаллик даражаси яна пасаймоқда. Бироқ, юқори инфляция ва эмлашнинг пастлиги шароитида, камбағаллар ва аҳолининг энг заиф қатламлари озиқ-овқат маҳсулотлари олишга бўлган имкониятлари чекланганидан, ноаниқликдан ва бандлик имкониятларининг камлигидан азият чекишда давом этмоқда. Бу айниқса минтақадаги аёлларда намоён бўлмоқда.

Жаҳон банкининг Марказий Осиё бўйича катта иқтисодчиси Уилл Зейтц қуйидагиларни қайд этиб ўтди:

"Марказий Осиё пандемия оқибатида юзага келган биринчи зарбалардан кейин тикланмоқда, аммо жараён нотекис кетмоқда. Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистонда камбағалликни қисқартиришнинг асосий омиллари бўлган миграция ва пул ўтказмалари 2019 йил кўрсаткичларига тез қайтмоқда. Меҳнат бозорлари ҳам тикланмоқда ва уларнинг ишидаги узилишлар анча кам учрамоқда. Бироқ, минтақа ҳали камбағалликни қисқартиришнинг барқарор йўлига чиқиб олиши керак ”.

Жаҳон банки камбағалликни қисқартириш бўйича давлат сиёсати устувор йўналишларининг учта асосий йўналишини белгилаб беради, жумладан, аҳолини эмлаш, иш билан таъминлаш ва иш ҳақини ошириш ҳамда аҳолининг энг заиф қатламларини қўллаб-қувватлаш учун ижтимоий ёрдам дастурларини янада ривожлантириш. Жаҳон банки иқтисодчиларининг таъкидлашича, қисқа ва ўрта муддатли истиқболда меҳнат бозорининг тикланишини қўллаб-қувватлаш чоралари сифатида «яшил» иқтисодиётни ривожлантириш доирасида янги иш ўринларини яратишни, хусусий секторнинг ўсиши учун шарт-шароитларни янада яхшилашни ва янги фирмалар яратишни ўз ичига олиши керак.
Шу билан бирга, иш билан бандликни ошириш камбағаллик билан боғлиқ барча муаммоларни ҳал қила олмаслиги, аҳолининг энг заиф қатламларини ҳимоя қилиш учун ишончли ижтимоий хавфсизлик тизимлари зарурлиги таъкидланди. Ўрта даромадли бошқа давлатлар билан таққослаганда, Марказий Осиёдаги ҳукуматлар одатда аҳолининг камроқ қисмини ижтимоий ҳимоя хизматлари билан қамраб оладилар.

"COVID-19 га қарши самарали ва хавфсиз вакциналар олишга адолатли кенг имкониятларни таъминлаш билан бир қаторда, Марказий Осиё давлатлари зудлик билан аҳоли орасида эмлашнинг мақсадга мувофиқлиги ҳақидаги шубҳаларни бартараф этиш чораларини кўришлари керак, чунки улар тикланиш жараёнини секинлаштириши билан таҳдид қилмоқда",-деди Жаҳон банкининг Марказий Осиё бўйича минтақавий директори Татяна Проскурякова. "Эмланган ҳар бир миллион кишига мос равишда глобал ЯИМ ўртача 8 миллиард АҚШ доллари миқдирида кўпаяди. Бизнинг прогнозларимизга кўра, иқтисодиёти ривожланган ва эмлаш даражаси нисбатан юқори бўлган мамлакатлар эмлаш даражаси паст бўлган ривожланаётган мамлакатларга қараганда анча юқори иқтисодий ўсиш кўрсатадилар».

Марказий Осиё мамлакатларида эмлашнинг мақсадга мувофиқлигига шубҳа қилишнинг асосий сабабларидан бири - вакциналарнинг хавфсизлигига ишончсизлик ва ножўя таъсиридан хавотирларидир. Бошқа мамлакатларда сурункали касалликлари ва соғлиғида муаммоси бўлган одамлар одатда эмлашнинг устувор гуруҳларига киритилса, Марказий Осиёда эса кўпинча улар эмлашдан тийилишади. Вакциналарнинг хавфсизлиги тўғрисида аҳолига аниқ маълумот бериш ва сурункали касалликларга чалинган одамларни эмлашга рағбатлантириш эмлаш борасида мавжуд шубҳаларни бартараф этишга ёрдам беради.

Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар