JB: Emlashlar, yangi ish o‘rinlari va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash Markaziy Osiyoda kambag‘allikni qisqartirishni tezlashtiradi

JB: Emlashlar, yangi ish o‘rinlari va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash Markaziy Osiyoda kambag‘allikni qisqartirishni tezlashtiradi

Iqtisodiyotni tiklash sur’atining tezlashishi, va kambag‘allikni qisqartirish prognozlari yaxshilanishi barobarida, davlat siyosati to‘g‘ri amalga oshirilgan holda, Markaziy Osiyo davlatlari COVID-19 pandemiyasidan oldin kuzatilgan kambag‘allikni qisqartirish sur’atlariga qaytishi mumkin bo‘ladi. Jahon banki iqtisodchilari "Markaziy Osiyoda pandemiya va kambag‘allik qiyinchiliklarini engib o‘tish" onlayn-brifingi doirasida shunday xulosaga kelishdi.

2000 yillarning boshlarida Markaziy Osiyo mamlakatlarining kambag‘allikni qisqartirish sur’atlari dunyodagi eng tez sur’atlardan birlari bo‘lgan. Biroq, 2009 yildan boshlab bu sohadagi o‘sish sekinlashdi, mintaqadagi ayrim davlatlarda esa bu o‘sish hatto to‘xtab qoldi. Markaziy Osiyo davlatlari inklyuziv iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda va kambag‘allikni qisqartirishda qiyinchiliklarga duch kelib turgan paytda COVID-19 pandemiyasi ularning iqtisodiyotlariga va xalq farovonligiga sezilarli zarba berdi.

Hozirda Markaziy Osiyoda kambag‘allik darajasi yana pasaymoqda. Biroq, yuqori inflyasiya va emlashning pastligi sharoitida, kambag‘allar va aholining eng zaif qatlamlari oziq-ovqat mahsulotlari olishga bo‘lgan imkoniyatlari cheklanganidan, noaniqlikdan va bandlik imkoniyatlarining kamligidan aziyat chekishda davom etmoqda. Bu ayniqsa mintaqadagi ayollarda namoyon bo‘lmoqda.

Jahon bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha katta iqtisodchisi Will Seitz quyidagilarni qayd etib o‘tdi:

"Markaziy Osiyo pandemiya oqibatida yuzaga kelgan birinchi zarbalardan keyin tiklanmoqda, ammo jarayon notekis ketmoqda. Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekistonda kambag‘allikni qisqartirishning asosiy omillari bo‘lgan migratsiya va pul o‘tkazmalari 2019 yil ko‘rsatkichlariga tez qaytmoqda. Mehnat bozorlari ham tiklanmoqda va ularning ishidagi uzilishlar ancha kam uchramoqda. Biroq, mintaqa hali kambag‘allikni qisqartirishning barqaror yo‘liga chiqib olishi kerak ”.

Jahon banki kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha davlat siyosati ustuvor yo‘nalishlarining uchta asosiy yo‘nalishini belgilab beradi, jumladan, aholini emlash, ish bilan ta’minlash va ish haqini oshirish hamda aholining eng zaif qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash uchun ijtimoiy yordam dasturlarini yanada rivojlantirish. Jahon banki iqtisodchilarining ta’kidlashicha, qisqa va o‘rta muddatli istiqbolda mehnat bozorining tiklanishini qo‘llab-quvvatlash choralari sifatida «yashil» iqtisodiyotni rivojlantirish doirasida yangi ish o‘rinlarini yaratishni, xususiy sektorning o‘sishi uchun shart-sharoitlarni yanada yaxshilashni va yangi firmalar yaratishni o‘z ichiga olishi kerak.
Shu bilan birga, ish bilan bandlikni oshirish kambag‘allik bilan bog‘liq barcha muammolarni hal qila olmasligi, aholining eng zaif qatlamlarini himoya qilish uchun ishonchli ijtimoiy xavfsizlik tizimlari zarurligi ta’kidlandi. O‘rta daromadli boshqa davlatlar bilan taqqoslaganda, Markaziy Osiyodagi hukumatlar odatda aholining kamroq qismini ijtimoiy himoya xizmatlari bilan qamrab oladilar.

"COVID-19 ga qarshi samarali va xavfsiz vaksinalar olishga adolatli keng imkoniyatlarni ta’minlash bilan bir qatorda, Markaziy Osiyo davlatlari zudlik bilan aholi orasida emlashning maqsadga muvofiqligi haqidagi shubhalarni bartaraf etish choralarini ko‘rishlari kerak, chunki ular tiklanish jarayonini sekinlashtirishi bilan tahdid qilmoqda",-dedi Jahon bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori Tatyana Proskuryakova. "Emlangan har bir million kishiga mos ravishda global YaIM o‘rtacha 8 milliard AQSh dollari miqdirida ko‘payadi. Bizning prognozlarimizga ko‘ra, iqtisodiyoti rivojlangan va emlash darajasi nisbatan yuqori bo‘lgan mamlakatlar emlash darajasi past bo‘lgan rivojlanayotgan mamlakatlarga qaraganda ancha yuqori iqtisodiy o‘sish ko‘rsatadilar».

Markaziy Osiyo mamlakatlarida emlashning maqsadga muvofiqligiga shubha qilishning asosiy sabablaridan biri - vaksinalarning xavfsizligiga ishonchsizlik va nojo‘ya ta’siridan xavotirlaridir. Boshqa mamlakatlarda surunkali kasalliklari va sog‘lig‘ida muammosi bo‘lgan odamlar odatda emlashning ustuvor guruhlariga kiritilsa, Markaziy Osiyoda esa ko‘pincha ular emlashdan tiyilishadi. Vaksinalarning xavfsizligi to‘g‘risida aholiga aniq ma’lumot berish va surunkali kasalliklarga chalingan odamlarni emlashga rag‘batlantirish emlash borasida mavjud shubhalarni bartaraf etishga yordam beradi.

Maqolani ulashing

O'xshash yangiliklar