Ikki yoqlama defitsit muammosini hal etish yo‘lida

Ikki yoqlama defitsit muammosini hal etish yo‘lida

Hozirda mamlakatimizda aktual bo‘lib kelayotgan muammolardan biri bu davlat byudjeti kamomadining o‘sishi va valyutalar tushimining qisaqarayotganidir. Davlatimizda olib borilayotgan so‘nggi islohotlar tufayli davlat xarajatlari oshib bormoqda. Shuningdek, joriy operatsiyalar hisobinig bir qismi bo‘lgan tashqi savdo balansi 2016 yildan beri salbiy tomonga o‘zgargan.

Muammolarning kelib chiqishi

Jahon tajribasi byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar hisobidagi taqchillik o‘rtasida muayyan bog‘liqlik borligini takidlaydi va bu tendensiya “Egizak defitsit” deb yuritiladi. Ushbu bog‘liqlik mamlakat ichki va tashqi iqtisodiy holatini tahlil qilish va unga oid pul-kredit, valyuta siyosati kabi makroiqtisodiy siyosatni amalga oshirish uchun muhim statistik asos vazifasini o‘taydi.

Shuni ta’kidlash joizki, joriy operatsiyalar hisobi, tashqi qarz orqali moliyalashtirish, byudjet defitsiti va ichki investitsiya omillari o‘rtasida uzviy bog‘liqlik bor. Xalqaro valyuta jamg‘armasining tasnifiga binoan, joriy operatsiyalar hisobi va kapital bilan bog‘liq bo‘lgan moliyaviy operatsiyalar hisobi birgalikda to‘lov balansini tashkil qiladi. Shuning uchun joriy operatsiyalar hisobidagi kamomad yoki profitsit kapital bilan bog‘liq operatsiyalar (tashqi qarz) hisobida aks etadi.

Joriy operatsiyalar hisobini, tovarlar va xizmatlar eksporti hamda importi, xorijda ishlovchi hamda davlatda chet ellik ishchilarning daromadlari va xarajatlari, xalqaro pul o‘tkazmalari tashkil qiladi.

Bundan tashqari, mamlakatlar o‘rtasidagi aktivlar va majburiyatlar hamda xususiy sektorlar aktivlari va majburiyatlari bo‘yicha operatsiyalar almashinuvi kapital bilan bog‘liq operatsiyalar hisobida jamlanadi. Makroiqtisodiy ayniyatdan kelib chiqqan holda, joriy operatsiyalar hisobi bu - milliy xususiy sektor jamg‘arish va mamlakatdagi investitsiya o‘rtasidagi farq hamda byudjet balansining yig‘indisiga tengdir. Bundan ko‘rinib turibdiki, byudjet defitsiti va mamlakatdagi investitsiya jarayonlarining milliy jamg‘arishdan ustun kelishi tashqi qarz olish hisobiga moliyalashtiriladi. Bu o‘z navbatida joriy operatsiyalar balansidagi kamomadga olib keladi, ya’ni mamlakatning eksportdan olgan daromadlari importga qilgan xarajatlaridan kam bo‘ladi. Shu yerda, savol tug‘iladi ya’ni, haqiqatda qaysi omil joriy operatsiyalar kamomadiga olib kelmoqda - davlatdagi investitsiyaning ichki moliyalashtirish salohiyatidan kamligimi, yoki byudjet defitsiti. Shunday qilib, ushbu tadqiqot ishi O‘zbekistondagi byudjet defitsiti va joriy operatsiyalar hisobi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashga bag‘ishlanadi.

O‘zbekistonda so‘nggi to‘rt yilda, soliq-byudjet siyosatida juda katta islohotlar amalga oshirilib kelinmoqda. YaIMni oshirishda 2018 yildan boshlab, iste’mol talabini oshirish uchun soliq imtiyozlarining yaratilishi, tashqi investorlarni jalb qilishda valyuta kursini liberalashtirish, infrastrukturani rivojlantirishdagi islohotlar muhim rol o‘ynamoqda.

Shuningdek, iqtisodiyotning hukumatga yuqori darajada bog‘langanligi va yangi soliq siyosati tufayli ortib borayotgan xarajatlarning byudjet taqchilligida o‘z hissasi bor. Ushbu byudjet taqchilligi yuqori inflyasiya darajasi hamda yuqori tashqi qarz inqirozi kabi jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.

Investitsiyalarning keskin o‘sishi va oldinlari soya ostidagi import xajmini legallashuvi natijasida joriy operatsiyalar hisobining 2013 yildagi 1,3% profitsitdan 2018 yilga kelib 16,3% defitsitigacha o‘sishiga sabab bo‘ldi. Import bojlarining 2018 yil iyun oylaridagi sezilarli pasayishi import miqdorining o‘sishiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Tovarlar va xizmatlar eksporti 14 foizga o‘sdi (mol go‘shti, tabiiy gaz va to‘qimachilik mahsulotlari eksporti yetakchi), import esa 42 foizga o‘sishni ko‘rsatdi. Xalqaro pul oqimi 2018 yilda barqaror 5,7 mlrd. AQSh dollarini tashkil etgan edi (Jahon banki, 2019 yil), 2019 yilda esa COVID-19 pandemiyasiga qaramasdan bu ko‘rsatkich 6 mlrd dollarni tashkil etdi.

Xorijiy tadqiqotlar spektri

Byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar taqchilligi o‘rtasidagi ijobiy bog‘liqlik egizak defitsit gipotezasi deb yuritiladi. Hozirda byudjet defitsitning joriy operatsiyalar balansiga ta’siri diqqat markazda bo‘lgan sohalardan biridir. Bu bog‘liqlikni tahlil qiladigan tadqiqotlar Keynesiyan qarashlari va Rikardian ekvivalentlik gipotezalarini asos qilib olishgan. Rikardian gipotezasi tarafdorlari byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi o‘rtasida bog‘liqlik yo‘q degan fikrni qo‘llab-quvvatlaydi. Bu gipotezada ta’kidlanadiki, defitsit bilan moliyalashtiriladigan soliqni kamaytirish davlat jamg‘armalarining pasayishiga va xususiy jamg‘armalarning ko‘payishiga olib keladi. Davlat jamg‘arma mablag‘larining bunday pasayishi xususiy jamg‘armalarning qisqarishi bilan to‘liq qoplanadi va shu bilan milliy daromadga ta’sir qilmaydi, ya’ni o‘zgarishsiz qoladi. Demak, byudjet kamomadi milliy jamg‘armaga va joriy operatsiyalar hisob balansiga ta’sir qilmaydi.

Rikardiyan tenglik nazariyasidan farqli o‘laroq, Keyns tarafdorlari byudjet taqchilligi joriy operatsiyalar kamomadiga ta’sir ko‘rsatadi degan fikrni ilgari surishadi. Boshqacha qilib aytganda, byudjet taqchilligi va joriy operatsiyalar taqchilligi o‘rtasida muayyan bog‘liqlik bor, ya’ni bitta defitsit albatta ikkinchi defitsitni keltirib chiqaradi. Keynesiyan qarashlari bo‘yicha, qo‘shimcha ravishda qisqartirilgan soliqlar iste’molchilar daromadini va iste’mol talabini oshiradi, natijada bu import mahsulotlarini davlatga ko‘proq kirib kelishiga olib keladi. Ya’ni, davlat qarzlarini oshirish orqali moliyalashtiriladigan soliq imtiyozlari iste’molchilar sarfini rag‘batlantirishga yo‘naltirilgan bo‘ladi. Shuning uchun, iste’molchilarning yuqori xarajatlari qisqa muddatli va uzoq muddatli istiqbollarda joriy opersiyalar xisobiga ta’sir qiladi.

Qisqa muddatda iste’molchilarning yuqori iste’mol xarajatlari tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talabni oshiradi va shu bilan birga ishsizlik darajasini kamaytiradi. Foiz stavkasi ham ko‘tariladi, ammo ochiq makroiqtisodiyotning Mundell-Fleming modeliga ko‘ra, (Qisqa muddatda) foiz stavkalarining yuqoriligi sarmoyalarni susaytiradi va kapitalni chet eldan kirib kelishini rag‘batlantiradi. Milliy valyuta qiymati xorijiy valyutalarga nisbatan ko‘tarilib, milliy firmalarining jahon bozorlarida raqobatbardoshligi pasayadi. Uzoq muddatda esa, soliqni kamaytirish natijasida kelib chiqadigan milliy jamg‘arish kam miqdordagi davlatning kapital zaxirasini va katta miqdordagi tashqi qarzni anglatadi. Shu sababli, yalpi ichki mahsulot qisqaradi va bu mahsulotning katta qismi chet elliklarga tegishli bo‘ladi.

Byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar taqchilligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik yo‘nalishini va mavjudligini tahlil qiluvchi ko‘plab tadqiqotlar mavjud. Ushbu tadqiqotlarning ba’zilari Keyns qarashlarini qo‘llab-quvvatlaydigan ma’lumotlarni, ba’zilari esa Rikardian tenglik nazariyasini qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalarga kelishgan.

Halid va Guan (1999) beshta rivojlangan davlatlar (AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya, Kanada, Avstraliya) va beshta rivojlanayotgan mamlakatlar (Hindiston, Indoneziya, Pokiston, Misr, Meksika) misolida 1950-1994 yillar uchun byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar taqchilligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni tekshirdilar. Xulosalar shuni ko‘rsatdiki, beshta rivojlangan mamlakatning to‘rttasida byudjet tanqisligi va joriy operatsiyalar taqchilligi o‘rtasida bog‘liqlik mavjud.

Nigeriyada “Egizak defitsit” gipotezasining mavjudligini aniqlash uchun Olubenga va Oluvole (2006) birgalikda integratsiya va vektorli xatolarni tuzatish usullari orqali shunday natijalarga kelishdiki, tashqi savdo balansi va byudjet taqchilligi o‘rtasida qisqa va uzoq muddatli munosabatlar mavjuddir. Ularning natijalari Keyns egizak taxminlarini yoqladi.

Filippin misolida Mosayeb va Ali (2009) Keyns taklifi va Rikardian ekvivalentlik gipotezasining dolzarbligini o‘rganishdi. Natijada, byudjet taqchilligi va joriy hisobot taqchilligi o‘rtasida ikki tomonlama ta’sir aniqlandi.

Idil (2010) chegara-testi va avtogressiv taqsimlangan kechikish (ARDL) usulidan foydalanib, Turkiyada egizak defitsit gipotezasining mavjudligini tasdiqlashdi, ammo bog‘liqlik kutilganidan ancha salbiy chiqdi. Boshqa tomondan, Erdo‘g‘an va Yildirim 2001 yil 2-choragidan 2012 yil 2-choragi davomida Turkiyadagi byudjet va joriy hisobot defitsiti o‘rtasidagi munosabatni tahlil qildilar. Topilmalar shuni ko‘rsatdiki, fiskal defitsit va joriy operatsiyalar hisobvarag‘i balansi qisqa va uzoq muddatlarda statistik jihatdan bir-biriga bog‘liqdir.

Ibrahim (2012) VAR rejimidan foydalanib, choraklik muddat davomida (1993: 4-2010: 4) Quvaytning “Egizak defitsiti” gipotezasini sinab ko‘rdi. Granjerning sabablilik testi natijalari joriy operatsiyalar hisobi va byudjet balansi o‘rtasida bir tomonlama ta’sirni namoyish etdi. Muallif shuningdek, joriy operatsiyalar hisobi va byudjet balansi o‘rtasida uzoq muddatli salbiy bog‘liqlikni aniqladi.

Mistal (2012) 1999-2010 yillar davomida Boltiqbo‘yi davlatlarida (Latviya, Litva va Estoniya) byudjet balansi va joriy operatsiyalar balansi o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlikni VAR modeli yordamida o‘rganib chiqdi. Empirik xulosalar byudjet va joriy operatsiyalar hisobi o‘rtasidagi teskari bog‘liqlikni aniqladi. Taqqoslash uchun ushbu izlanishda hukumat byudjeti balansiga joriy operatsiyalar hisobvarag‘i balansining ta’siri boshqa izlanishlarga qaraganda kattaroq ekanligi aniqlangan. Asrafuzzaman 1972 yildan 2011 yilgacha bo‘lgan davrda byudjet defitsiti va savdo defitsiti o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlikni o‘rganib chiqdi. VAR va Granjer sababi metodlarini qo‘llagan holda, natija byudjet taqchilligi va qisqa muddatli savdo defitsiti o‘rtasida ikki tomonlama ta’sirni ko‘rsatdi.

Aloreto (2016) 2000 yildan 2012 yilgacha bo‘lgan ma’lumotlarga asoslanib Afrikaning 41 mamlakati uchun “Egizak defitsit” gipotezasini (GMM) baholash usuli yordamida sinab ko‘rdi. Topilmalar shuni ko‘rsatdiki, fiskal defitsit joriy operatsiyalar hisobini kuchaytiradi.

O‘zbekistonda yuzaga kelayotgan vaziyat

O‘nlab yillar davomida O‘zbekiston iqtisodiyoti misli ko‘rilmagan o‘sish sur’atlarini boshidan kechirdi, 2018 yilda eksport, iste’mol va erkin bozor islohotlari o‘sishi yalpi ichki mahsulotning yillik 5 foiz o‘sishini tashkil etdi. 2020 yil boshida COVID-19 pandemiyasi O‘zbekistonga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi. Korporativ daromad solig‘i, QQS va mol-mulk solig‘i stavkalari va korporativ ijtimoiy sug‘urta to‘lovlarining pasayishiga qaramay, soliq bazasining o‘sishi soliqlarni YaIMning 28 foizida ushlab turibdi. Fiskal profitsit nolga teng, ammo davlat kreditlarini o‘z ichiga olgan umumiy moliyaviy defitsiti YaIMning 3,9% gacha ko‘tarildi.

Davlat moliya tizimi ulkan bosim ostida qolmoqda. Davlat byudjeti daromadlari 2020 yilda 2019 yilga nisbatan 18,5 %ga o‘sishni ko‘rsatdi. Ammo, pandemiya davridagi qo‘shimcha xarajatlarga bo‘lgan ehtiyojning oshishi fiskal defitsit 2020 yilda rejalashtirilgan 2,7 foizdan YaIMning 4,8 foizigacha o‘sishga turtki bo‘ldi (Moliya vazirligi, 2021). Bundan tashqari, ushbu kamomadning o‘sishida kichik va o‘rta biznes uchun soliq imtiyozlari va qo‘shimcha investitsiya talablarini yengillatish omillarining katta roli bor (XVF, 2020). Bundan tashqari, O‘zbekiston hukumati RCF (Rapid Credit Facility) va RFI (Rapid Financing Instrument) tomonidan moliyaviy yordamiga COVID-19 pandemiyasi oqibatlarini bartaraf etish va tashqi moliyaviy ehtiyojlarni qisman qoplash uchun murojaat qildi.

Oltin eksporti hajmi 2019 yildagi yalpi ichki mahsulotning 8,5% dan 2020 yilda 9,5%gacha oshishiga qaramasdan, joriy hisobot defitsiti yalpi ichki mahsulotning 2019 yildagi 5,8 foizidan 2020 yildagi 9,6 fozigacha salbiy xolatni ko‘rsatdi (IMF, 2021). Shu bilan birga, yo‘llar va boshqa kapital qo‘yilmalarni moliyalashtirish uchun ko‘proq qarz olish bilan tashqi qarzning yalpi ichki mahsulotga nisbatan o‘sishi 2018 yildagi 34% dan 2020 yilda 58% gacha o‘sdi. Moliyaviy hisobda hukumat va davlat korxonalari tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar va tashqi obligatsiyalar chiqarilishining pasayishi kutildi. Joriy operatsiyalar defitsiti kengayishi va moliyaviy oqimlarning zaiflashishi bilan bog‘liq tashqi moliyalashtirish ehtiyojlari 2018 yildan 2020 yilga kelib 15,9 milliard AQSh dollariga oshishi kuzatildi. Ushbu tashqi qarzning 1,8 milliarl AQSh dollari byudjet xarajatlarini qo‘llab quvvatlash uchun ishlatildi. Byudjet defitsit esa 2020 yilda 1,9% ni tashkil qildi.

Tadqiqot metodi va natijalar

Ushbu empirik tahlil Jahon bankining ma’lumotlari asosida 1992 yildan 2019 yilgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. Ta’kidlanganidek, ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi joriy operatsiyalar defitsiti va byudjet defitsiti o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganishdir. Buning uchun biz ARDL qisqa va uzoq muddatli prognozlar metodini qo‘llagan holda, yalpi ichki mahsulotdagi o‘sish, inflyasiya darajasi va valyuta kursi o‘zgaruvchilarining joriy operatsiyalar hisobiga ta’sir qiluvchi omil sifatida qo‘lladik.

O‘zgaruvchilar o‘rtasida kointegratsion bog‘liqlik regressiya qilinganidan so‘ng, byudjet defitsiti va joriy operatsiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlikni ifodalovchi uzoq va qisqa muddatli aloqalar o‘rganildi. Natijalar 1990 yildan 2019 yilgacha bo‘lgan davrda byudjet defitsiti va joriy operatsiyalar o‘rtasida uzoq muddatli bog‘liqlik mavjud emasligini ko‘rsatadi. Bu shuni ko‘rsatadiki, byudjet siyosatidagi o‘zgarishlar uzoq muddatlarda joriy hisobot balansiga ta’sir qilmaydi. Ammo, qisqa muddatda byudjet defitsitining oshishi joriy operatsiyalar hisob defitsitini yomonlashuviga olib kelishi aniqlandi. Shundan kelib chiqib aytish mumkinki, bizning natijalarimiz Keynesian qarashlarini qo‘llab-quvvatlovchi gepotezani yoqladi, ya’ni uzoq muddatli davrda byudjet balansi va joriy operatsiyalar hisob balansi o‘rtasida bog‘liqlik mavjud emas.

Yuqorida keltirilgan natijalar davlatning pul-kredit siyosatida muhim rol o‘ynaydi hamda O‘zbekistondagi joriy operatsiyalar defitsiti va byudjet taqchilligini yumshatish uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladigan makro o‘zgaruvchilarni qo‘llash juda muhimligini hisobga olgan holda, quyidagi xulosa va tavsiyalar berildi:

Tahlil natijalariga ko‘ra, birinchidan, byudjet defitsiti uzoq muddatlarda joriy operatsiyalar hisobiga ta’sir qilmas ekan, avval ta’kidlaganimizdek, milliy jamg‘armalarning kamligi yoki jamg‘armalarning investitsiya loyihalariga yo‘naltirish tendensiyalarining pastligi joriy operatsiyalar hisobini tashqi qarz olish orqali yomonlashtirmoqda. Umuman olganda, hozirgi vaziyatda ichki bozorda iste’molchilarning iste’mol tovarlariga bo‘lgan talabining oshayotgani import mahsulotlarining oshishiga olib kelmoqda. Natijada yuqori iste’mol ishlab chiqarishni kengaytirmoqda va investitsiyaga bo‘lgan talabni oshirmoqda. Zero, davlatimizda so‘nggi yillarda bunyodkorlik ishlari hamda katta investitsiya loyihalari amalga oshirilmoqda va bu o‘z navbatida investitsiyaga bo‘lgan talabning yuqoriligini ko‘rsatadi. Garchi chet el investitsiyalarini jalb qilish orqali biz qisqa muddatda yangi ish o‘rinlarini yaratishimiz va jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmini oshirishga erishishimiz mumkin. Lekin kelajakda bu qarzlarni to‘lash yuki kelajak avlodga tushishi ehtimoli bor. Shuning uchun, davlatimizda tashqi qarz mablag‘lariga emas balki fuqarolarning jamg‘armalarini jalb qilgan holda investitsiyalarni moliyalashtirish imkoniyati mavjud. Markaziy bankning to‘lov balansi hisobotiga ko‘ra, hosilaviy moliya instrumentlari nodavlat sektorida 28,1 mlrd. AQSh dollarni tashkil qiladi. Bu mablag‘larni jalb qilish isntrumentlarini ishlab chiqish katta ahamiyat kasb etadi. Jahon tajribasidan kelib chiqadigan bo‘lsak, aksiyalar va obligatsiya instrumentlari bozorini isloh qilish va fuqarolarni bu instrumentlardan foydalanishga jalb qilish orqali erishish mumkin.

Bundan tashqari, garchi fuqarolar biznes malakalariga ega bo‘lmasalarda, investitsiya mablag‘larini fuqarolarning jamg‘armasi orqali jalb qilish:

- ularning doimiy daromad keltiruvchi manbaga ega bo‘lishi;

- katta kompaniyalarning yagona odamga emas, balki bu katta foyda keltiruvchi kompaniyalar xalqga tegishli bo‘lishiga olib keladi.

Asosiysi ba’zi sohalarda monopol tashkilotlarning bozordagi ulushini birmuncha qisqartiradi. Hamda ichki bozor talabini milliy mahsulotlar bilan qondiradi va narxlarning raqobatbardoshligini oshiradi. Shu bilan bir qatorda, tashqi savdo balansi joriy operatsiyalar hisobida katta ulushini hisobga olgan holda, eksportni rag‘batlantirish orqali ijobiy savdo balansiga erishish uchun logistika sohasini rivojlantirish (yuk tashuvchi mashinalariga bo‘lgan import bojini olib tashlash; yo‘l infrastrukturasini yaxshilash) va eksportbop mahsulotlar uchun bosqichma-bosqich imtiyoz va preferensiyalar berish tizimini yo‘lga qo‘yish lozim.

Ikkinchidan, byudjet defitsitini kamaytirish uchun byudjet xarajatlarini optimizatsiya qilish va byudjet qoidalari tizimini joriy qilish lozim. Bundan tashqari byudjet mablag‘larini ishlatishda qorrupsiya holatlari juda ko‘p kuzatilayotgani sababli ajratilayotgan mablag‘lar kerakli joyiga yetib bormayapti. Shuning uchun byudjet mablag‘lari xarajatlari monitoringini amalga oshirishda raqamlashtirish tizimini (masalan: blockchain) joriy qilish lozim. Shu bilan birga davlat tushumlarini oshirish uchun iqtisodiy o‘sishni rivojlantirish (xalqda biznes ishonchini va davlatga bo‘lgan ishonchini ortirish va ishlab chiqarishni rag‘batlantirish) katta rol o‘ynaydi.

Ta’kidlash joizki, davlatimizda byudjet defitsitini kamaytirish va joriy operatsiyalar hisobini yaxshilashda bir qancha chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. O‘ylaymanki, yuqorida berilgan ko‘shimcha tavsiyalar byudjet xamda joriy operatsiyalar hisobini yaxshilashda yordam beradi. Qo‘shimcha qilib aytganda, davlat ishtirokidagi xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar monopoliyasining iqtisodiyot raqobatbardoshligiga salbiy ta’sirini yanada kamaytirish, ularga imtiyoz va preferensiyalar berish tizimini minimallashtirish, shuningdek, tadbirkorlik sub’yektlari faoliyati uchun teng sharoitlarni yaratish, tovar va moliya bozorlarida raqobatni rivojlantirish, oldimizda turgan yechim kutayotgan eng katta muammolardan biridir. Zero, mamlakatda ishlab chiqarishni rag‘batlantirish orqali eksportning oshishi va importning kamayishi, ya’ni savdo balansiga ijobiy ta’siri orqali joriy balans defitsitini pasaytirishga erishish vaziyatni birmuncha yaxshilaydi.

Xulosa qilib aytish mumkinki, O‘zbekiston keysida fuqarolar jamg‘armalarini kerakli sektorlarga jalb qilish orqali ishlab chiqarishni rivojlantirish mamlakatimiz farovonligini yanada oshirishda muhim ahamiyatga kasb etadi.

Mamlakatda/Makroiqtisodiy siyosat

Shoxruh Bobojonov, Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi

«Ekonomicheskoye obozreniye» jurnali №10 (262) 2021


Maqolani ulashing

O'xshash yangiliklar