Infografika: O‘zbekiston 2016-2018 yillarda logistika samaradorligi indeksida

Infografika: O‘zbekiston 2016-2018 yillarda logistika samaradorligi indeksida

Xalqaro dengiz yo‘llaridan uzoqda bo‘lgan O‘zbekiston uchun transport xarajatlari iqtisodiyotning raqobatdoshligining muhim omiliga aylanmoqda.

Shuningdek, mamlakatda aholining transport harakatchanligini oshirish, harakat tarkibning doimiy yangilanishini rag‘batlantirish, parvozlar geografiyasini kengaytirish va transport infratuzilmasini yaxshilash uchun shart-sharoitlarni ta’minlashi kerak.

Logistika samaradorligi ko‘rsatkichi

Logistika samaradorligi indeksi – LPI (Logistics Performance Index) Jahon banki tomonidan har ikki yilda bir marta e’lon qilinadi. Ushbu indeksni tanlash unga e’tiborning ichki va xalqaro logistika faoliyatini takomillashtirishni rag‘batlantirishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu milliy raqobatbardoshlikni oshirish uchun zarur shartdir.

Ushbu ko‘rsatkichlarning mamlakat bozor salohiyatining rivojlanishi bilan o‘zaro bog‘liqligi aniq, ularning qiymatlari qanchalik baland bo‘lsa, savdo operatsiyalari ishtirokchilarining ichki va tashqi bozor munosabatlari shunchalik samarali rivojlanadi, bu YaIMning shakllanishiga ma’lum hissa qo‘shadi.

Hisobot Logistika samaradorligi indeksini belgilaydigan 6 komponentdan foydalangan holda raqobatbardoshlikni o‘lchaydi. 160 mamlakat baholanib, ballar soni 1 va 5 oralig‘ida. Indeks so‘rovnoma asosida tuzilgan. Har bir respondent logistika samaradorligining oltita asosiy tarkibiy qismlari bo‘yicha sakkizta chet el bozorini baholaydi:

- bojxona va chegaralarni rasmiylashtirish samaradorligi;

- savdo va transport infratuzilmasi sifati;

- raqobatbardosh narxlarda xalqaro transportni tashkillashtirish qulayligi;

- logistika xizmatlarining sifati va vakolatlari;

- tovarlarning o‘tishini kuzatish;

- yuklarni yetkazib berishning o‘z vaqtida bajarilishi.

O‘tgan 2016 yilgi hisobotga nisbatan o‘z ko‘rsatkichlarini 19 pog‘onaga yaxshilab, 2018 yilgi hisobotda O‘zbekiston dunyoda 99-o‘rinni egalladi. O‘zbekiston 2,58 ochko (5 ochkodan) to‘plagan bo‘lsa, dunyo peshqadami (Germaniya) 4,2 ball to‘plab, Markaziy Osiyoda ikkinchi o‘rinni egalladi.

Ushbu hisobotga ko‘ra, bojxona va chegaralarni rasmiylashtirish samaradorligi 2,1 ball (140-o‘rin), savdo va transport infratuzilmasi sifati - 2,57 ball (77-o‘rin), xalqaro transportni raqobatbardosh narxlarda tashkillashtirish qulayligi - 2,42 ball (120-o‘rin), Logistika xizmatlarining sifati va malakasi - 2,59 ball (88-o‘rin), tovarlarning o‘tishini kuzatish - 2,71 ball (90-o‘rin), tovarlarni o‘z vaqtida yetkazib berishining bajarilishi - 3,09 ball (91-o‘rin).

Tovarlarning o‘tishini kuzatish (+53), logistika xizmatlarining sifati va malakasi (+28) va tovarlarni o‘z vaqtida yetkazib berilishi (+23) tarkibiy qismlarida O‘zbekistonning ko‘rsatkichlari sezilarli darajada yaxshilandi.

  • O‘zbekistonning eng zaif tarkibiy qismlari bojxona (140-o‘rin) va xalqaro transport (120-o‘rin) hisoblanadi.
  • Bojxona va chegara rasmiylashtiruvi samaradorligi bo‘yicha O‘zbekiston 26 pog‘onani pasaytirdi.

So‘nggi yillarda O‘zbekiston transport infratuzilmasini rivojlantirishga, shu jumladan avtomobil transporti tizimini yanada takomillashtirish va raqobatbardoshligini oshirishga katta e’tibor qaratmoqda.

Respublikaning barcha mintaqalarining fazoviy aloqasi ta’minlandi, yo‘lovchilar va yuk transporti sohasida tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda, shu jumladan xalqaro standartlarga muvofiq yo‘l harakati xavfsizligi va qulayligini oshirish.

Aynan ushbu keng ko‘lamli ish Jahon bankining umume’tirof etilgan xalqaro reytingida aks etadi.

Bugungi kunda O‘zbekiston transport tizimi turli xil transport turlari va multimodal transportni rivojlantirish, tabiiy to‘siqlarni bartaraf etish va transportni boshqarishni takomillashtirish o‘rtasida samarali o‘zaro aloqalarni o‘rnatish yo‘lida bormoqda.

Keyinchalik rivojlangan mamlakatlarning transport tizimlari bilan yanada integratsiyalashuvi va transport sohasini rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari transport xizmatlari, infratuzilma va samarali logistikani rivojlantirishga kompleks yondashishni talab qiladi.

Reyting pozitsiyalarini tanlash

Hozirda reytinglar islohotlarning borishi va samaradorligini ob’yektiv barometridir. Bundan tashqari, xalqaro reytinglar ko‘rsatkichlarni yaxshilash uchun mamlakatlar o‘rtasida raqobat ruhini rag‘batlantiradi.

Xalqaro reytinglar va indekslarning o‘zaro bog‘liqligi institutsional rivojlanish mamlakat va uning fuqarolari iqtisodiy farovonligiga ta’sir etayotganini, innovatsiyalar va axborot texnologiyalarining rivojlanishi mamlakat hayotining siyosiy va huquqiy jihatlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini yana bir bor isbotlamoqda.

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi

Tegishli materiallar:

Maqolani ulashing

O'xshash yangiliklar