O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 10 fevral kuni Osiyo infratuzilmaviy investitsiyalar banki (OIIB) prezidenti Szou Szyai boshchiligidagi delegatsiyani qabul qildi. Uchrashuv avvalida mamlakatimiz yetakchisi ushbu nufuzli ko‘p tomonlama moliyaviy institut rahbarini lavozimga kirishgani bilan samimiy tabrikladi. O‘zbekistonning Osiyo infratuzilmaviy investitsiyalar banki bilan strategik sherikligini kengaytirishning amaliy masalalari atroflicha muhokama qilindi. So‘nggi yillarda bank bilan ko‘p qirrali hamkorlik jadal rivojlanmoqda. Amaldagi va istiqbolli qo‘shma loyihalar portfeli 7 mlrd. dollardan oshdi. O‘tgan yilning o‘zida moliyalashtirish hajmi 1 mlrd. dollardan ziyodni tashkil etdi.
O‘zbekiston Prezidenti xususiy sektor, ayollar va yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash, davlat-xususiy sheriklik loyihalarini ishlab chiqish va ilgari surish, kambag‘allikni qisqartirish dasturini amalga oshirishga ko‘maklashish, muqobil energetika, energiya samaradorligi, suv ta’minoti, ijtimoiy xizmatni rivojlantirish kabi ustuvor sohalarda samarali hamkorlikni kengaytirish zarurligini qayd etdi. OIIBning mintaqaviy ahamiyatga ega yirik infratuzilmaviy loyihalarda faol ishtirok etishi muhimligi ta’kidlandi.
O‘z navbatida, Szou Szyai mamlakatimizdagi o‘zgarishlar ko‘lamini yuqori baholab, Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar dasturini har tomonlama qo‘llab-quvvatlashda davom etishga tayyorligini bildirdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 17 fevral kuni amaliy tashrif bilan mamlakatimizda bo‘lib turgan Buyuk Britaniyaning Markaziy Osiyo va Ozarbayjon bo‘yicha savdo vakili lord Jon Olderdaysni qabul qildi. O‘zbekiston bilan Buyuk Britaniya o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli sheriklikni, birinchi navbatda, savdo-iqtisodiy sohada yanada kengaytirish masalalari muhokama qilindi. Siyosiy muloqot jadal rivojlanayotgani, barcha darajalarda almashinuvlar faol davom etayotgani ta’kidlandi. Xavfsizlik sohasida samarali hamkorlik yo‘lga qo‘yildi.
Keyingi 5 yilda tovar ayirboshlash 2 baravar oshdi. London fond birjasida O‘zbekistonning 15 mlrd. dollardan ortiq qiymatdagi suveren va korporativ obligatsiyalari joylashtirildi. O‘tgan yili Qo‘shma iqtisodiy qo‘mita mexanizmi ishga tushdi. Britaniyalik hamkorlar bilan birgalikda Prezident maktablari tashkil etildi va uchta qo‘shma universitet muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. O‘zbekistonga tashrif buyurayotgan britaniyalik sayyohlarning soni ortib bormoqda.
Suhbat davomida energetika, moliya, geologiya, transport, kimyo, farmatsevtika, fan va ta’lim sohalarida yangi loyihalarni ilgari surish muhimligi ta’kidlandi. Shuningdek, mintaqaviy va global ahamiyatga molik dolzarb masalalar yuzasidan ham fikr almashildi. Uchrashuv yakunida ko‘p qirrali hamkorlikni yanada rivojlantirish bo‘yicha qo‘shma “yo‘l xaritasi”ni qabul qilishga kelishib olindi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 24 fevral kuni mamlakatimizda rasmiy tashrif bilan bo‘lib turgan Belarus Respublikasi Bosh vaziri Aleksandr Turchinni qabul qildi. Oliy darajadagi kelishuvlarni amalga oshirish doirasida O‘zbekiston – Belarus ko‘p qirrali sheriklik munosabatlarini yanada kengaytirishning dolzarb masalalari muhokama qilindi. Hamkorlikda, ayniqsa, savdo-iqtisodiy sohada yuqori darajaga ko‘tarilgani mamnuniyat bilan qayd etildi. O‘tgan yili tovar ayirboshlash 25 foizga o‘sib, qariyb 1 mlrd. dollarga yetdi. Yetakchi kompaniyalarning ustuvor tarmoqlardagi kooperatsiyasi kengayib bormoqda.
Mashinasozlik, elektrotexnika, farmatsevtika, to‘qimachilik va oziq-ovqat sanoati, qishloq xo‘jaligi hamda boshqa sohalarda qo‘shma loyihalarni ilgari surish orqali iqtisodiy hamkorlikning yangi kun tartibini shakllantirish muhim ekani ta’kidlandi. Shuningdek, hududlararo aloqalar va madaniy-gumanitar almashinuvlarni faollashtirish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti va O‘zbekiston hukumati 2021-2025 yillarga mo‘ljallangan besh yillik hamkorlik natijalarini baholashni yakunladilar, 2025 yildagi yutuqlar va butun davr uchun umumiy ko‘rsatkichlarning batafsil tahlilini taqdim etdilar.
Hisobotga ko‘ra, o‘zgarishlar jamiyatning barcha darajalariga, sog‘liqni saqlash va ta’lim sohasidagi tizimli islohotlardan tortib, zaif guruhlar uchun ijtimoiy himoyani kengaytirishgacha ta’sir ko‘rsatdi. 2025 yilda taxminan 200 000 kishi muhim ijtimoiy yordam oldi. Raqamli transformatsiya 12,8 mln. fuqaro uchun davlat xizmatlarini optimallashtirishga yordam berdi va ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam 1,8 mln. ayol va yangi tug‘ilgan chaqaloqqa taqdim etildi.
Mamlakat maktablarida modernizatsiya qilingan ta’lim va raqamli savodxonlik dasturlari joriy etildi va yangi ekologik tashabbuslar “yashil ish o‘rinlari”ni yaratishga hissa qo‘shdi. Raqamli xizmatlarning joriy etilishi fuqarolarga yiliga 2,1 mln. dollargacha tejash imkonini berdi. Jami 100 ta ma’muriy protsedura optimallashtirildi, 53 ta proaktiv va 74 ta keng qamrovli raqamli xizmat joriy etildi. Ijtimoiy himoyani kengaytirish ustuvor vazifaga aylandi: xususiy sektorda ishlaydigan 200 000 nafar ayol birinchi marta tug‘ruq va kasallik nafaqalaridan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ldi.
Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish choralari ham kuchaytirildi, 2025-2030 yillarga mo‘ljallangan milliy strategiyani talab qiluvchi qonun qabul qilindi. 3,5 mln.dan ortiq bola oldini olish mumkin bo‘lgan kasalliklardan himoya qilindi, qizamiqqa qarshi emlash qamrovi esa 96 foiz saqlanib qoldi. Uyga tashrif buyurish standartlari birlamchi tibbiy yordam uchun milliy standart sifatida institutsionalizatsiya qilindi.
5500 ta maktabgacha ta’lim tarbiyachisi qayta o‘qitildi va 10 ta mintaqaviy kasbiy rivojlanish markazi qo‘llab-quvvatlandi. 2026-2030 yillardagi dastur oltita ustuvor yo‘nalishga qaratilgan: boshqaruv va tenglik, turmush darajasi va ijtimoiy himoya, sog‘liqni saqlash, ta’lim, iqlim va atrof-muhitga chidamlilik hamda Orol dengizi mintaqasini rivojlantirish. Dasturning moliyaviy ehtiyojlari 105,5 mln. dollarni tashkil etadi.
O‘zbekiston 2026 yilgi global “yumshoq kuch” indeksida o‘z o‘rnini yaxshiladi va yetti pog‘ona yuqoriga ko‘tarilib, 100 balldan 34,5 ball oldi va 92-o‘ringa ko‘tarildi. Ma’lumotlar Britaniyaning Brand Finance konsalting kompaniyasi tomonidan taqdim etilgan.
O‘tgan yilga nisbatan 0,9 ballik o‘sish xalqaro hamjamiyat tomonidan tobora ortib borayotgan shubhalarga duch kelayotgan ko‘pgina mamlakatlar uchun reputatsiya ballarining umumiy pasayishi fonida yuz berdi.
Alohida sohalar tahlili O‘zbekistonda notekis taraqqiyotni ko‘rsatmoqda. Mamlakat ta’lim va fan sohasida eng katta muvaffaqiyatga erishganini ko‘rsatmoqda, ya’ni 42,3 ball bilan 112-o‘rinni egalladi. Barqaror rivojlanishda mamlakat 27,7 ball olib, 95-o‘rinni egalladi. Biznes faoliyati va savdo ko‘rsatkichi jami 37,6 ballni tashkil etdi va mamlakatni 103-o‘ringa qo‘ydi. Madaniyat va meros sohasida O‘zbekiston 39,2 ball to‘plab, 109-o‘rinni egalladi. Xalqaro munosabatlar bo‘yicha 37,0 ball to‘plab, 112-o‘rinni egalladi. Ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiyalar mamlakatga 35,5 ball (108-o‘rin), boshqaruv ko‘rsatkichlari esa 33,3 ball (110-o‘rin) keltirdi.
2026 yilgi indeksda an’anaviy G‘arb mamlakatlarining yumshoq kuch ballarida ham sezilarli pasayish qayd etilgan. Ilgari yetakchi bo‘lgan Qo‘shma Shtatlar 4,6 ball yo‘qotdi – bu reytingdagi eng katta pasayish. Shu bilan birga, Xitoy o‘z ta’sirini kengaytirishda davom etmoqda va ballini 0,7 ballga oshirdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi xalqaro shartnomani tasdiqlash to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Hujjat mintaqaviy rivojlanish sohasidagi hamkorlikni mustahkamlashga qaratilgan. Shartnoma 2024 yil 6 iyunda Anqara shahrida imzolangan bo‘lib, ikki mamlakat mintaqalarida infratuzilma, sanoat va investitsiya faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shma chora-tadbirlarni nazarda tutadi.
O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi shartnomani amalga oshirish uchun mas’ul vakolatli organ etib belgilandi.
Shartnoma kuchga kirgandan so‘ng, Vazirlar Mahkamasi va tegishli vazirliklar belgilangan tartibda uning qoidalarining bajarilishini nazorat qiladi.
Visual Capitalist tomonidan nashr etilgan global iqtisodiyot vizualizatsiyasiga ko‘ra, O‘zbekiston 2026 yilda xarid qobiliyati pariteti (XQP) asosida tuzatilgan yalpi ichki mahsulot bo‘yicha dunyoda 55-o‘rinni egalladi.
Xalqaro valyuta jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, global iqtisodiyot 2026 yilda XQP bo‘yicha taxminan 219 trln. dollarni tashkil etadi. “Iqtisodiyotlarni XQP asosida taqqoslaganda, global reyting nominal yalpi ichki mahsulotdan foydalangandagidan ancha farq qiladi”, deb ta’kidlaydi vizualizatsiya mualliflari.
Qo‘shma Shtatlar nominal yalpi ichki mahsulot bo‘yicha dunyodagi eng yirik iqtisodiyot bo‘lib qolsa-da, Xitoy 2014 yildan beri XQP bo‘yicha yetakchilik qilib kelmoqda. Bugungi kunda Xitoy iqtisodiyoti 43,5 trln. dollarga baholanmoqda, AQShning XQP bo‘yicha yalpi ichki mahsuloti esa 31,8 trln. dollarni tashkil etadi.
Umuman olganda, Osiyo global iqtisodiyotning deyarli yarmini tashkil etadi, bu barqaror o‘sishni namoyish etadi va qit’aning xalqaro savdo va ishlab chiqarish markazi sifatidagi mavqeyini mustahkamlaydi.
Global XQP reytingida taxminan 511 mlrd. dollarlik iqtisodiyotga ega O‘zbekiston Portugaliya (556 mlrd. dollar), Daniya (529 mlrd. dollar) va Gretsiya (485 mlrd. dollar) bilan bir qatorda turadi, bu mamlakatning dunyoning o‘rta iqtisodiyotlari orasidagi mavqeyini mustahkamlaydi va xalqaro maydonda iqtisodiy salohiyatining asta-sekin mustahkamlanib borayotganini namoyish etadi.
Oman Investment Bank O‘zbekistonning yetakchi raqamli ekotizimlaridan biri bo‘lgan UZUMga 130 mln. dollardan ortiq investitsiya jalb qilish bo‘yicha bitim yakunlanganini e’lon qildi. Bitim doirasida Oman Investment Bank yetakchi investorning moliyaviy maslahatchisi sifatida ish olib bordi hamda investitsiya strategiyasini ishlab chiqish va O‘zbekistondagi bitimni qo‘llab-quvvatlashda ishtirok etdi.
Bu investitsiya xalqaro investorlarning O‘zbekistonning iqtisodiy salohiyatiga bo‘lgan qiziqishining ortib borayotganini, shuningdek, UZUMning biznes modeli, operatsion samaradorligi va uzoq muddatli rivojlanish strategiyasiga bo‘lgan ishonchini aks ettiradi. Ushbu bitim kompaniyaning mamlakat raqamli iqtisodiyotida yetakchi va moliyaviy inklyuzivlik hamda moliya sektorining raqamli transformatsiyasining muhim omili sifatidagi mavqeyini mustahkamlaydi.
To‘plangan mablag‘lar UZUMning moliyaviy texnologiyalar platformasini yanada rivojlantirish uchun ishlatilishi rejalashtirilgan. Xususan, kompaniya BNPL yechimlari, iste’mol kreditlari va kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish vositalarini o‘z ichiga olgan raqamli kreditlash xizmatlarini kengaytirishni tezlashtirish niyatida. Bundan tashqari, mablag‘lar elektron tijorat, to‘lov xizmatlari, logistika va moliyaviy xizmatlar o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash uchun ishlatiladi. Bu foydalanuvchilar bilan aloqani kuchaytirishi va ekotizimning mijozlar uchun qiymatini oshirishi kerak.
Yangi bitim UZUMning 2022 yilda tashkil etilganidan beri amalga oshirgan eng yirik investitsiyasi hisoblanadi. Ushbu bitim UZUM va Oman Investment Bank uchun muhim bosqich bo‘lib, Ummon va Markaziy Osiyoning tez rivojlanayotgan bozorlari o‘rtasidagi strategik investitsiyalarning o‘sib borayotgan sur’atini aks ettiradi. Shuningdek, u O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotini yanada rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlaydi.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasidagi imtiyozli savdo bitimini ratifikatsiya qilish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Mazkur hujjatni 2025 yil 10 iyunda Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida vazirlar Laziz Qudratov va Nuriddin Aziziy imzolagan edilar.
Tomonlar O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi va Bojxona qo‘mitasini kelishuvni amalga oshirish uchun mas’ul vakolatli organlar sifatida belgiladilar va Tashqi ishlar vazirligi hujjatning kuchga kirishi uchun barcha zarur choralar ko‘rilganligi haqida Qobulni xabardor qilishi shart. Vazirlar Mahkamasi va tegishli idoralar kelishuvning amalga oshirilishini nazorat qiladi.
Kelishuv 14 turdagi tovarlarga bojlarni bekor qilishni, Afg‘oniston qishloq xo‘jaligi mahsulotlari uchun fitosanitariya ruxsatnomalarini soddalashtirishni va o‘zbek eksportchilarini qo‘llab-quvvatlash choralarini kengaytirishni nazarda tutadi. 2026 yil fevral oyida Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev Nuriddin Aziziy bilan onlayn muzokaralar o‘tkazdi, unda kelishuvning kuchga kirishini tezlashtirish, investitsiya loyihalarini ilgari surish va sanoat hamkorligini rivojlantirish masalalari muhokama qilindi. Ramazon oyi tugaganidan keyin Qobulda yangi qo‘shma biznes forumi o‘tkazilishi rejalashtirilgan.
Sustainable Fitch xalqaro reyting agentligi O‘zbekistonning eng yirik konchilik va metallurgiya kompaniyalari – NKMK AJ va OKMK AJning yuridik shaxslar reytinglarini 3 ball bilan tasdiqladi.
NKMK AJning umumiy balli 51 balldan 54 ballgacha, OKMK AJning balli esa 56 balldan 59 ballgacha ko‘tarildi. Agentlik ushbu natijalar kompaniyalarning konchilik va metallurgiya sanoatiga xos ekologik va ijtimoiy omillarni hisobga olgan holda barqaror rivojlanish strategiyalarini amalga oshirishini aks ettirishini ta’kidladi.
NKMK AJ issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish choralarini ko‘rmoqda, OKMK AJ esa ishlab chiqarishning uglerod zichligini kamaytirish va qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirishga qaratilgan uzoq muddatli iqlim strategiyasini amalga oshirmoqda. Sustainable Fitch mutaxassislari shuningdek, kompaniyalarning mustahkam korporativ boshqaruvini, jumladan, shaffof moliyaviy hisobotlarni, samarali risklarni boshqarishni va soliqqa rioya qilishni ta’kidladilar, bu esa kompaniyalarning barqarorligiga va xalqaro mavqeyini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.
Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YeTTB) fevral oyidagi mintaqaviy iqtisodiy istiqbollar sharhiga ko‘ra, O‘zbekistonning 2026 yildagi YaIM o‘sish prognozini 6,5 foizgacha oshirdi. Avvalgi sentyabr oyidagi prognozida YeTTB iqtisodiy o‘sish 6 foizni tashkil etishini taxmin qilgan edi.
Bank ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonning YaIMi 2024 yildagi 6,7 foizdan keyin 2025 yilda 7,7 foizgacha tezlashdi. YeTTB o‘sish 2027 yilda 6 foizgacha pasayishini bashorat qilmoqda. Sharhda O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi eng dinamik iqtisodiyotlardan biri bo‘lib qolayotgani ta’kidlanadi.
Sharhda mamlakatning tashqi savdosiga alohida e’tibor qaratilgan. O‘zbekiston AQShga eksport qilish, ayniqsa, qimmatbaho metallar eksporti bo‘yicha eng yuqori o‘sishga erishgan mamlakatlar qatoriga kiradi. Eksportning o‘sishi nafaqat narxlarning oshishi, balki eksport hajmining ortishi bilan ham izohlanadi, bu tahlilchilarning fikriga ko‘ra, sun’iy intellekt sohasida ishlatiladigan komponentlarga talabning oshishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Xalqaro reyting agentliklari tomonidan O‘zbekistonning suveren reytingining ko‘tarilishi tashqi moliyaviy resurslarni jalb qilish xarajatlarini kamaytirdi va tashqi qarzga xizmat ko‘rsatish sarfini qisqartirdi. Bu haqda O‘zbekiston Iqtisodiyot va moliya vazirligi bo‘lim boshlig‘i o‘rinbosari Akmaljon G‘aniyev 30 yanvar kuni jurnalistlar bilan uchrashuvda ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, erishilgan makroiqtisodiy natijalar xalqaro tashkilotlar va reyting agentliklarining baholarida aks etgan.
“Birinchi navbatda, bular Fitch, S&P va Moody’s – xalqaro suveren reyting agentliklari. Biz ularning O‘zbekistonning suveren reytingini ijobiy o‘zgartirganini ko‘rmoqdamiz. Uchta reyting agentligining deyarli har biri O‘zbekiston reytingini bir pog‘onaga ko‘tardi. Bu, o‘z navbatida, biz uchun xalqaro moliya bozorlaridagi sharoitlarning yaxshilanganidan – qarz olish imkoniyatlari yoki xalqaro moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlarining kengayganidan, shuningdek, ularning narxining pasayganidan dalolat beradi”.
Xususan, reytingning ko‘tarilishi natijasida xorijiy mablag‘lar bo‘yicha foiz stavkasi 1-1,5 foiz punktiga pasaydi, bu esa tashqi qarzga xizmat ko‘rsatish xarajatlarini yiliga 250-300 mln. dollarga kamaytiradi.
Eslatib o‘tamiz, S&P xalqaro reyting agentligi 2018 yildan beri birinchi marta O‘zbekistonning kredit reytingini “VV-”dan “VV”ga ko‘tardi. Fitch Ratings ham yetti yil ichida birinchi marta O‘zbekistonning kredit reytingini “VV-”dan “VV”ga ko‘tardi. Moody’s agentligi hozircha O‘zbekiston reytingini “Va3” darajasida saqlab qoldi, ammo uning prognozini “barqaror”dan “ijobiy”ga yaxshiladi.
"Iqtisodiy sharh" jurnali №3/2026
Izoh qoldirish