Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 10 февраль куни Осиё инфратузилмавий инвестициялар банки (ОИИБ) президенти Цзоу Цзяи бошчилигидаги делегацияни қабул қилди. Учрашув аввалида мамлакатимиз етакчиси ушбу нуфузли кўп томонлама молиявий институт раҳбарини лавозимга киришгани билан самимий табриклади. Ўзбекистоннинг Осиё инфратузилмавий инвестициялар банки билан стратегик шериклигини кенгайтиришнинг амалий масалалари атрофлича муҳокама қилинди. Сўнгги йилларда банк билан кўп қиррали ҳамкорлик жадал ривожланмоқда. Амалдаги ва истиқболли қўшма лойиҳалар портфели 7 млрд. доллардан ошди. Ўтган йилнинг ўзида молиялаштириш ҳажми 1 млрд. доллардан зиёдни ташкил этди.
Ўзбекистон Президенти хусусий сектор, аёллар ва ёшлар тадбиркорлигини қўллаб-қувватлаш, давлат-хусусий шериклик лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва илгари суриш, камбағалликни қисқартириш дастурини амалга оширишга кўмаклашиш, муқобил энергетика, энергия самарадорлиги, сув таъминоти, ижтимоий хизматни ривожлантириш каби устувор соҳаларда самарали ҳамкорликни кенгайтириш зарурлигини қайд этди. ОИИБнинг минтақавий аҳамиятга эга йирик инфратузилмавий лойиҳаларда фаол иштирок этиши муҳимлиги таъкидланди.
Ўз навбатида, Цзоу Цзяи мамлакатимиздаги ўзгаришлар кўламини юқори баҳолаб, Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотлар дастурини ҳар томонлама қўллаб-қувватлашда давом этишга тайёрлигини билдирди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 17 февраль куни амалий ташриф билан мамлакатимизда бўлиб турган Буюк Британиянинг Марказий Осиё ва Озарбайжон бўйича савдо вакили лорд Жон Олдердайсни қабул қилди. Ўзбекистон билан Буюк Британия ўртасидаги ўзаро манфаатли шерикликни, биринчи навбатда, савдо-иқтисодий соҳада янада кенгайтириш масалалари муҳокама қилинди. Сиёсий мулоқот жадал ривожланаётгани, барча даражаларда алмашинувлар фаол давом этаётгани таъкидланди. Хавфсизлик соҳасида самарали ҳамкорлик йўлга қўйилди.
Кейинги 5 йилда товар айирбошлаш 2 баравар ошди. Лондон фонд биржасида Ўзбекистоннинг 15 млрд. доллардан ортиқ қийматдаги суверен ва корпоратив облигациялари жойлаштирилди. Ўтган йили Қўшма иқтисодий қўмита механизми ишга тушди. Британиялик ҳамкорлар билан биргаликда Президент мактаблари ташкил этилди ва учта қўшма университет муваффақиятли фаолият юритмоқда. Ўзбекистонга ташриф буюраётган британиялик сайёҳларнинг сони ортиб бормоқда.
Суҳбат давомида энергетика, молия, геология, транспорт, кимё, фармацевтика, фан ва таълим соҳаларида янги лойиҳаларни илгари суриш муҳимлиги таъкидланди. Шунингдек, минтақавий ва глобал аҳамиятга молик долзарб масалалар юзасидан ҳам фикр алмашилди. Учрашув якунида кўп қиррали ҳамкорликни янада ривожлантириш бўйича қўшма “йўл харитаси”ни қабул қилишга келишиб олинди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 24 февраль куни мамлакатимизда расмий ташриф билан бўлиб турган Беларус Республикаси Бош вазири Александр Турчинни қабул қилди. Олий даражадаги келишувларни амалга ошириш доирасида Ўзбекистон – Беларус кўп қиррали шериклик муносабатларини янада кенгайтиришнинг долзарб масалалари муҳокама қилинди. Ҳамкорликда, айниқса, савдо-иқтисодий соҳада юқори даражага кўтарилгани мамнуният билан қайд этилди. Ўтган йили товар айирбошлаш 25 фоизга ўсиб, қарийб 1 млрд. долларга етди. Етакчи компанияларнинг устувор тармоқлардаги кооперацияси кенгайиб бормоқда.
Машинасозлик, электротехника, фармацевтика, тўқимачилик ва озиқ-овқат саноати, қишлоқ хўжалиги ҳамда бошқа соҳаларда қўшма лойиҳаларни илгари суриш орқали иқтисодий ҳамкорликнинг янги кун тартибини шакллантириш муҳим экани таъкидланди. Шунингдек, ҳудудлараро алоқалар ва маданий-гуманитар алмашинувларни фаоллаштириш зарурлиги кўрсатиб ўтилди.
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва Ўзбекистон ҳукумати 2021-2025 йилларга мўлжалланган беш йиллик ҳамкорлик натижаларини баҳолашни якунладилар, 2025 йилдаги ютуқлар ва бутун давр учун умумий кўрсаткичларнинг батафсил таҳлилини тақдим этдилар.
Ҳисоботга кўра, ўзгаришлар жамиятнинг барча даражаларига, соғлиқни сақлаш ва таълим соҳасидаги тизимли ислоҳотлардан тортиб, заиф гуруҳлар учун ижтимоий ҳимояни кенгайтиришгача таъсир кўрсатди. 2025 йилда тахминан 200 000 киши муҳим ижтимоий ёрдам олди. Рақамли трансформация 12,8 млн. фуқаро учун давлат хизматларини оптималлаштиришга ёрдам берди ва ихтисослаштирилган тиббий ёрдам 1,8 млн. аёл ва янги туғилган чақалоққа тақдим этилди.
Мамлакат мактабларида модернизация қилинган таълим ва рақамли саводхонлик дастурлари жорий этилди ва янги экологик ташаббуслар “яшил иш ўринлари”ни яратишга ҳисса қўшди. Рақамли хизматларнинг жорий этилиши фуқароларга йилига 2,1 млн. долларгача тежаш имконини берди. Жами 100 та маъмурий процедура оптималлаштирилди, 53 та проактив ва 74 та кенг қамровли рақамли хизмат жорий этилди. Ижтимоий ҳимояни кенгайтириш устувор вазифага айланди: хусусий секторда ишлайдиган 200 000 нафар аёл биринчи марта туғруқ ва касаллик нафақаларидан фойдаланиш имкониятига эга бўлди.
Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш чоралари ҳам кучайтирилди, 2025-2030 йилларга мўлжалланган миллий стратегияни талаб қилувчи қонун қабул қилинди. 3,5 млн.дан ортиқ бола олдини олиш мумкин бўлган касалликлардан ҳимоя қилинди, қизамиққа қарши эмлаш қамрови эса 96 фоиз сақланиб қолди. Уйга ташриф буюриш стандартлари бирламчи тиббий ёрдам учун миллий стандарт сифатида институционализация қилинди.
5500 та мактабгача таълим тарбиячиси қайта ўқитилди ва 10 та минтақавий касбий ривожланиш маркази қўллаб-қувватланди. 2026-2030 йиллардаги дастур олтита устувор йўналишга қаратилган: бошқарув ва тенглик, турмуш даражаси ва ижтимоий ҳимоя, соғлиқни сақлаш, таълим, иқлим ва атроф-муҳитга чидамлилик ҳамда Орол денгизи минтақасини ривожлантириш. Дастурнинг молиявий эҳтиёжлари 105,5 млн. долларни ташкил этади.
Ўзбекистон 2026 йилги глобал “юмшоқ куч” индексида ўз ўрнини яхшилади ва етти поғона юқорига кўтарилиб, 100 баллдан 34,5 балл олди ва 92-ўринга кўтарилди. Маълумотлар Британиянинг Brand Finance консалтинг компанияси томонидан тақдим этилган.
Ўтган йилга нисбатан 0,9 баллик ўсиш халқаро ҳамжамият томонидан тобора ортиб бораётган шубҳаларга дуч келаётган кўпгина мамлакатлар учун репутация балларининг умумий пасайиши фонида юз берди.
Алоҳида соҳалар таҳлили Ўзбекистонда нотекис тараққиётни кўрсатмоқда. Мамлакат таълим ва фан соҳасида энг катта муваффақиятга эришганини кўрсатмоқда, яъни 42,3 балл билан 112-ўринни эгаллади. Барқарор ривожланишда мамлакат 27,7 балл олиб, 95-ўринни эгаллади. Бизнес фаолияти ва савдо кўрсаткичи жами 37,6 баллни ташкил этди ва мамлакатни 103-ўринга қўйди. Маданият ва мерос соҳасида Ўзбекистон 39,2 балл тўплаб, 109-ўринни эгаллади. Халқаро муносабатлар бўйича 37,0 балл тўплаб, 112-ўринни эгаллади. Оммавий ахборот воситалари ва коммуникациялар мамлакатга 35,5 балл (108-ўрин), бошқарув кўрсаткичлари эса 33,3 балл (110-ўрин) келтирди.
2026 йилги индексда анъанавий Ғарб мамлакатларининг юмшоқ куч балларида ҳам сезиларли пасайиш қайд этилган. Илгари етакчи бўлган Қўшма Штатлар 4,6 балл йўқотди – бу рейтингдаги энг катта пасайиш. Шу билан бирга, Хитой ўз таъсирини кенгайтиришда давом этмоқда ва баллини 0,7 баллга оширди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ўзбекистон ва Туркия ўртасидаги халқаро шартномани тасдиқлаш тўғрисидаги фармонни имзолади. Ҳужжат минтақавий ривожланиш соҳасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган. Шартнома 2024 йил 6 июнда Анқара шаҳрида имзоланган бўлиб, икки мамлакат минтақаларида инфратузилма, саноат ва инвестиция фаолиятини ривожлантириш бўйича қўшма чора-тадбирларни назарда тутади.
Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги шартномани амалга ошириш учун масъул ваколатли орган этиб белгиланди.
Шартнома кучга киргандан сўнг, Вазирлар Маҳкамаси ва тегишли вазирликлар белгиланган тартибда унинг қоидаларининг бажарилишини назорат қилади.
Visual Capitalist томонидан нашр этилган глобал иқтисодиёт визуализациясига кўра, Ўзбекистон 2026 йилда харид қобилияти паритети (ХҚП) асосида тузатилган ялпи ички маҳсулот бўйича дунёда 55-ўринни эгаллади.
Халқаро валюта жамғармаси маълумотларига кўра, глобал иқтисодиёт 2026 йилда ХҚП бўйича тахминан 219 трлн. долларни ташкил этади. “Иқтисодиётларни ХҚП асосида таққослаганда, глобал рейтинг номинал ялпи ички маҳсулотдан фойдалангандагидан анча фарқ қилади”, деб таъкидлайди визуализация муаллифлари.
Қўшма Штатлар номинал ялпи ички маҳсулот бўйича дунёдаги энг йирик иқтисодиёт бўлиб қолса-да, Хитой 2014 йилдан бери ХҚП бўйича етакчилик қилиб келмоқда. Бугунги кунда Хитой иқтисодиёти 43,5 трлн. долларга баҳоланмоқда, АҚШнинг ХҚП бўйича ялпи ички маҳсулоти эса 31,8 трлн. долларни ташкил этади.
Умуман олганда, Осиё глобал иқтисодиётнинг деярли ярмини ташкил этади, бу барқарор ўсишни намойиш этади ва қитъанинг халқаро савдо ва ишлаб чиқариш маркази сифатидаги мавқейини мустаҳкамлайди.
Глобал ХҚП рейтингида тахминан 511 млрд. долларлик иқтисодиётга эга Ўзбекистон Португалия (556 млрд. доллар), Дания (529 млрд. доллар) ва Греция (485 млрд. доллар) билан бир қаторда туради, бу мамлакатнинг дунёнинг ўрта иқтисодиётлари орасидаги мавқейини мустаҳкамлайди ва халқаро майдонда иқтисодий салоҳиятининг аста-секин мустаҳкамланиб бораётганини намойиш этади.
Oman Investment Bank Ўзбекистоннинг етакчи рақамли экотизимларидан бири бўлган UZUMга 130 млн. доллардан ортиқ инвестиция жалб қилиш бўйича битим якунланганини эълон қилди. Битим доирасида Oman Investment Bank етакчи инвесторнинг молиявий маслаҳатчиси сифатида иш олиб борди ҳамда инвестиция стратегиясини ишлаб чиқиш ва Ўзбекистондаги битимни қўллаб-қувватлашда иштирок этди.
Бу инвестиция халқаро инвесторларнинг Ўзбекистоннинг иқтисодий салоҳиятига бўлган қизиқишининг ортиб бораётганини, шунингдек, UZUMнинг бизнес модели, операцион самарадорлиги ва узоқ муддатли ривожланиш стратегиясига бўлган ишончини акс эттиради. Ушбу битим компаниянинг мамлакат рақамли иқтисодиётида етакчи ва молиявий инклюзивлик ҳамда молия секторининг рақамли трансформациясининг муҳим омили сифатидаги мавқейини мустаҳкамлайди.
Тўпланган маблағлар UZUMнинг молиявий технологиялар платформасини янада ривожлантириш учун ишлатилиши режалаштирилган. Хусусан, компания BNPL ечимлари, истеъмол кредитлари ва кичик ва ўрта бизнесни молиялаштириш воситаларини ўз ичига олган рақамли кредитлаш хизматларини кенгайтиришни тезлаштириш ниятида. Бундан ташқари, маблағлар электрон тижорат, тўлов хизматлари, логистика ва молиявий хизматлар ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун ишлатилади. Бу фойдаланувчилар билан алоқани кучайтириши ва экотизимнинг мижозлар учун қийматини ошириши керак.
Янги битим UZUMнинг 2022 йилда ташкил этилганидан бери амалга оширган энг йирик инвестицияси ҳисобланади. Ушбу битим UZUM ва Oman Investment Bank учун муҳим босқич бўлиб, Уммон ва Марказий Осиёнинг тез ривожланаётган бозорлари ўртасидаги стратегик инвестицияларнинг ўсиб бораётган суръатини акс эттиради. Шунингдек, у Ўзбекистоннинг рақамли иқтисодиётини янада ривожлантиришни қўллаб-қувватлайди.
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон ва Афғонистон ўртасидаги имтиёзли савдо битимини ратификация қилиш тўғрисидаги фармонни имзолади. Мазкур ҳужжатни 2025 йил 10 июнда Тошкент халқаро инвестиция форуми доирасида вазирлар Лазиз Қудратов ва Нуриддин Азизий имзолаган эдилар.
Томонлар Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги ва Божхона қўмитасини келишувни амалга ошириш учун масъул ваколатли органлар сифатида белгиладилар ва Ташқи ишлар вазирлиги ҳужжатнинг кучга кириши учун барча зарур чоралар кўрилганлиги ҳақида Қобулни хабардор қилиши шарт. Вазирлар Маҳкамаси ва тегишли идоралар келишувнинг амалга оширилишини назорат қилади.
Келишув 14 турдаги товарларга божларни бекор қилишни, Афғонистон қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун фитосанитария рухсатномаларини соддалаштиришни ва ўзбек экспортчиларини қўллаб-қувватлаш чораларини кенгайтиришни назарда тутади. 2026 йил февраль ойида Бош вазир ўринбосари Жамшид Хўжаев Нуриддин Азизий билан онлайн музокаралар ўтказди, унда келишувнинг кучга киришини тезлаштириш, инвестиция лойиҳаларини илгари суриш ва саноат ҳамкорлигини ривожлантириш масалалари муҳокама қилинди. Рамазон ойи тугаганидан кейин Қобулда янги қўшма бизнес форуми ўтказилиши режалаштирилган.
Sustainable Fitch халқаро рейтинг агентлиги Ўзбекистоннинг энг йирик кончилик ва металлургия компаниялари – НКМК АЖ ва ОКМК АЖнинг юридик шахслар рейтингларини 3 балл билан тасдиқлади.
НКМК АЖнинг умумий балли 51 баллдан 54 баллгача, ОКМК АЖнинг балли эса 56 баллдан 59 баллгача кўтарилди. Агентлик ушбу натижалар компанияларнинг кончилик ва металлургия саноатига хос экологик ва ижтимоий омилларни ҳисобга олган ҳолда барқарор ривожланиш стратегияларини амалга оширишини акс эттиришини таъкидлади.
НКМК АЖ иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтириш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш чораларини кўрмоқда, ОКМК АЖ эса ишлаб чиқаришнинг углерод зичлигини камайтириш ва қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтиришга қаратилган узоқ муддатли иқлим стратегиясини амалга оширмоқда. Sustainable Fitch мутахассислари шунингдек, компанияларнинг мустаҳкам корпоратив бошқарувини, жумладан, шаффоф молиявий ҳисоботларни, самарали рискларни бошқаришни ва солиққа риоя қилишни таъкидладилар, бу эса компанияларнинг барқарорлигига ва халқаро мавқейини мустаҳкамлашга ҳисса қўшади.
Европа тикланиш ва тараққиёт банки (ЕТТБ) февраль ойидаги минтақавий иқтисодий истиқболлар шарҳига кўра, Ўзбекистоннинг 2026 йилдаги ЯИМ ўсиш прогнозини 6,5 фоизгача оширди. Аввалги сентябрь ойидаги прогнозида ЕТТБ иқтисодий ўсиш 6 фоизни ташкил этишини тахмин қилган эди.
Банк маълумотларига кўра, Ўзбекистоннинг ЯИМи 2024 йилдаги 6,7 фоиздан кейин 2025 йилда 7,7 фоизгача тезлашди. ЕТТБ ўсиш 2027 йилда 6 фоизгача пасайишини башорат қилмоқда. Шарҳда Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг динамик иқтисодиётлардан бири бўлиб қолаётгани таъкидланади.
Шарҳда мамлакатнинг ташқи савдосига алоҳида эътибор қаратилган. Ўзбекистон АҚШга экспорт қилиш, айниқса, қимматбаҳо металлар экспорти бўйича энг юқори ўсишга эришган мамлакатлар қаторига киради. Экспортнинг ўсиши нафақат нархларнинг ошиши, балки экспорт ҳажмининг ортиши билан ҳам изоҳланади, бу таҳлилчиларнинг фикрига кўра, сунъий интеллект соҳасида ишлатиладиган компонентларга талабнинг ошиши билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Халқаро рейтинг агентликлари томонидан Ўзбекистоннинг суверен рейтингининг кўтарилиши ташқи молиявий ресурсларни жалб қилиш харажатларини камайтирди ва ташқи қарзга хизмат кўрсатиш сарфини қисқартирди. Бу ҳақда Ўзбекистон Иқтисодиёт ва молия вазирлиги бўлим бошлиғи ўринбосари Акмалжон Ғаниев 30 январь куни журналистлар билан учрашувда маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, эришилган макроиқтисодий натижалар халқаро ташкилотлар ва рейтинг агентликларининг баҳоларида акс этган.
“Биринчи навбатда, булар Fitch, S&P ва Moody’s – халқаро суверен рейтинг агентликлари. Биз уларнинг Ўзбекистоннинг суверен рейтингини ижобий ўзгартирганини кўрмоқдамиз. Учта рейтинг агентлигининг деярли ҳар бири Ўзбекистон рейтингини бир поғонага кўтарди. Бу, ўз навбатида, биз учун халқаро молия бозорларидаги шароитларнинг яхшиланганидан – қарз олиш имкониятлари ёки халқаро молиявий ресурсларга кириш имкониятларининг кенгайганидан, шунингдек, уларнинг нархининг пасайганидан далолат беради”.
Хусусан, рейтингнинг кўтарилиши натижасида хорижий маблағлар бўйича фоиз ставкаси 1-1,5 фоиз пунктига пасайди, бу эса ташқи қарзга хизмат кўрсатиш харажатларини йилига 250-300 млн. долларга камайтиради.
Эслатиб ўтамиз, S&P халқаро рейтинг агентлиги 2018 йилдан бери биринчи марта Ўзбекистоннинг кредит рейтингини “ВВ-”дан “ВВ”га кўтарди. Fitch Ratings ҳам етти йил ичида биринчи марта Ўзбекистоннинг кредит рейтингини “ВВ-”дан “ВВ”га кўтарди. Moody’s агентлиги ҳозирча Ўзбекистон рейтингини “Ва3” даражасида сақлаб қолди, аммо унинг прогнозини “барқарор”дан “ижобий”га яхшилади.
"Иқтисодий шарҳ" журнали №3/2026
Изоҳ қолдириш