Xitoyning tashqi savdo profitsiti 1 trln dollardan oshdi (Reuters)

Xitoy bojxona xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvar-oktyabr oylarida tashqi savdo profitsiti 1,04 trln dollarga yetdi va o‘tgan yilga nisbatan bir oy oldin 1 trln dollarlik chegaradan oshdi. Oktyabr oyida eksport yillik hisobda 35,2 foizga, import esa 41,6 foizga o‘sdi. Sun’iy intellekt uchun uskunalar va texnologiyalarga jahon bozorida talabning ortishi Xitoy eksporti o‘sishini qo‘llab-quvvatlab, ichki iste’molning sustligi va ko‘chmas mulk bozoridagi pasayish ta’sirini qoplamoqda.

O‘n oy davomida Xitoyning yarimo‘tkazgichlar eksporti 111,1 foizga, yuqori texnologik mahsulotlar eksporti esa 47,9 foizga oshdi. Shu bilan birga, oktyabr oyida AQSh bilan savdodagi profitsit 32,7 mlrd dollarni tashkil etdi. Xitoy eksportining yanada kengayishi AQSh va Yevropa Ittifoqi bilan savdo ziddiyatlarini kuchaytirishi hamda yangi bojxona tariflari joriy etilishiga olib kelishi mumkin.

Turkiya jahon energiya iste’molida elektr energiyasi ulushini 35 foizga yetkazishni taklif qildi (Le Monde)

Antalyada bo‘lib o‘tayotgan COP31 iqlim konferensiyasida Turkiya 2035 yilga borib jahon energiya iste’molida elektr energiyasining ulushini 20 foizdan 35 foizgacha oshirish tashabbusini ilgari surdi. Mamlakat ushbu maqsadni konferensiyaning yakuniy kelishuviga kiritishni rejalashtirmoqda. Tashabbus transport, isitish tizimlari va sanoat uskunalarini qazib olinadigan yoqilg‘i turlaridan elektr energiyasiga o‘tkazishni jadallashtirish orqali zararli chiqindilarni kamaytirish va energetika xavfsizligini mustahkamlashni nazarda tutadi.

Biroq taklif qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni majburiy shart sifatida belgilamagani sababli mamlakatlar o‘rtasida kelishmovchiliklarga sabab bo‘ldi. Portugaliya va boshqa qator davlatlar elektrlashtirish bilan birga kam uglerodli energiya manbalariga o‘tishni ham talab qilmoqda. Ayni paytda Turkiyada elektr energiyasining uchdan bir qismi, COP31 muzokaralariga raislik qilayotgan Avstraliyada esa 40 foizdan ortig‘i ko‘mirdan ishlab chiqarilmoqda.

Xitoy avtomatlashtirilgan port terminallari sonini oshiradi (The Economist)

Xitoy dengiz portlarida sun’iy intellekt va avtomatlashtirilgan texnologiyalarni joriy etishni kengaytirmoqda. Jahondagi tovar savdosining yuk tashish hajmi bo‘yicha 80 foizdan ortig‘i dengiz portlari orqali amalga oshiriladi. Xitoy Transport vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda hozirda 60 ta avtomatlashtirilgan terminal faoliyat yuritmoqda. 2030 yilga borib ularning soni 90 taga yetkaziladi. Sindao portida avtomatlashtirilgan kranlar soatiga 61 ta konteynerga ishlov bermoqda, bu odatdagi terminallar unumdorligidan ikki baravar yuqori.

Xitoy xorijiy mamlakatlarga port texnologiyalarini yetkazib berishni ham kengaytirmoqda. AidData tadqiqot markazi ma’lumotlariga ko‘ra, 2000 yildan buyon Xitoy 47 ta mamlakatdagi 69 ta portni texnologik uskunalar bilan ta’minlash uchun 4,8 mlrd dollar mablag‘ ajratgan. Bundan tashqari, xorijiy portlar qurilishi va ularda ulush sotib olishga 15,5 mlrd dollar investitsiya kiritgan. Xitoyning terminallarni boshqarish tizimlari Braziliya, Shri-Lanka, Gretsiya, Italiya va Turkiyada joriy etilgan. AQSh esa Xitoyning xalqaro logistika zanjirlari ustidan nazorati kuchayishi va savdo ma’lumotlaridan foydalanish imkoniyatlari kengayishidan xavotir bildirmoqda.

4. Mercedes-Benz iqlim maqsadlarini qayta ko‘rib chiqdi va alyuminiy yetkazib berish bo‘yicha kelishuv imzoladi (Reuters)

Germaniyaning Mercedes-Benz avtomobil ishlab chiqaruvchisi Norvegiyaning Hydro kompaniyasi bilan kam uglerodli alyuminiy yetkazib berish bo‘yicha uzoq muddatli kelishuv tuzdi. Kelishuv kompaniyaning birlamchi alyuminiyga bo‘lgan ehtiyojining kamida 10 foizini ta’minlaydi. 2030 yilga borib yetkazib beriladigan alyuminiy ishlab chiqarishda CO₂ chiqindilarini har bir kilogramm metall uchun 4 kgdan 3 kggacha kamaytirish rejalashtirilgan. Bu ko‘rsatkichning jahon bo‘yicha o‘rtacha darajasi 14,4 kgni tashkil etadi.

Shu bilan birga, Mercedes-Benz jahon avtomobil bozorida elektromobillarga o‘tish jarayoni sekin kechayotgani sababli Ambition 2039 iqlim strategiyasini qayta ko‘rib chiqdi. Kompaniya 2039 yilga borib ishlab chiqarish jarayonidagi chiqindilarni 90 foizga, avtomobillardan foydalanish davridagi chiqindilarni esa qulay bozor sharoitlarida 80 foizga qisqartirishni rejalashtirmoqda. Butun qiymat yaratish zanjiri bo‘yicha chiqindilarni 70 foizga kamaytirish ko‘zda tutilgan. Sof nol chiqindi darajasiga erishish endi 2039 yildan keyingi o‘n yillik davomida rejalashtirilmoqda.