Ислоҳотлар натижалари: шаклланган база ва ўсишнинг янги чекловлари
Иқтисодий ўсиш янада диверсификациялашмоқда
2026 йилнинг биринчи ярим йиллиги якунларига кўра, Андижон вилояти иқтисодиёти 8,8% га ўсди. Бунда саноат ишлаб чиқариши 9,2%, хизматлар — 16,1%, инвестициялар — 8,9% га ошди. Шундай қилиб, энг юқори динамика хизматлар соҳасида кузатилмоқда ва унинг ўсиш суръати иқтисодиётнинг умумий ўсишидан қарийб икки баробар юқори.
Ушбу кўрсаткичлар ортида ҳудуд ресурс базасининг сезиларли даражада кенгайиши турибди. Сўнгги 10 йилда республика бюджетидан вилоятга 20 трлн сўм, тадбиркорликни банклар орқали молиялаштиришга эса 90 трлн сўм йўналтирилди. Фақат жорий йилнинг ўзида аҳоли фаровонлигини ошириш учун яна 6 трлн сўм ажратилди. Жалб қилинган ресурслар кўлами асосий масала молиялаштириш имкониятларидан унинг самарадорлигига — киритилган маблағлар қай даражада меҳнат унумдорлиги, бандлик ва барқарор даромад манбаларига айланишига қараб силжиб бораётганини кўрсатади.
Шу билан бирга, ҳудудда йирик бизнес қатлами шаклланди. Вилоятда айланмаси 100 млрд сўмдан ортиқ бўлган 104 та корхона фаолият юритмоқда, шундан 4 та корхонанинг айланмаси 1 трлн сўмдан ошади. Бу келгуси ўсиш фақат янги тадбиркорлик субъектларини ташкил этишга эмас, балки мавжуд компанияларни кенгайтириш, уларни технологик модернизация қилиш ва кичик бизнесни йирик корхоналарнинг ишлаб чиқариш занжирларига жалб этишга ҳам таяниши мумкинлигини англатади.
Саноат базаси шаклланган, аммо технологик мураккаблашув вазифаси юзага келмоқда
Вилоятнинг энг муҳим шаклланган активларидан бири саноат соҳасидаги компетенциялардир. Асакада 30 йилдан буён автомобильсозлик ва машинасозлик ривожланмоқда. Бироқ мазкур базанинг самарадорлигини янада ошириш учун ишлаб чиқариш кўникмаларидан ўз технологиялари, муҳандислик ечимлари, электроника ва дастурий маҳсулотларни яратишга ўтиш талаб этилади.
Бундай ўтиш учун ҳудудда катта таълим ресурси мавжуд. 12 та олий таълим муассасасида 95 минг талаба, 59 та техникумда эса яна 60 минг нафар ёш таҳсил олмоқда. Улардан 10 минг нафар талаба муҳандислик, энергетика, саноат ва ахборот технологиялари йўналишларида таълим олмоқда. Бундан ташқари, вилоятда 46 та саноат зонаси ва 56 та йирик корхона фаолият кўрсатмоқда, бу эса таълим билан ишлаб чиқаришни янада яқин интеграция қилиш учун институционал асос яратади.
Бундай моделнинг амалдаги намунаси ҳам мавжуд: «Ипак йўли» саноат зонасида инвестор техникум очган бўлиб, унда таълим стипендия ва кейинчалик иш билан таъминлаш билан уйғунлаштирилган. Шу тариқа кадрларни бевосита муайян ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун тайёрлаш механизми босқичма-босқич шаклланмоқда.
Инфратузилма инвестициялари базавий хизматлар сифатини оширди
Аҳолини ичимлик суви билан таъминлашда сезиларли натижага эришилди. Сўнгги йилларда бу соҳага 1,5 трлн сўм йўналтирилди ва натижада ичимлик суви билан қамров 93% га етди — бу пойтахтдан кейинги иккинчи энг юқори кўрсаткичдир. Шу билан бирга, Андижон шаҳрида 9 км канализация тармоғи реконструкция қилинмоқда.
Янги шаҳар маконини шакллантириш ишлари ҳам давом этмоқда. Бобур шаҳри 4 минг гектар ҳудудда барпо этилмоқда; янги уйларга аллақачон 25 минг киши кўчиб ўтган, яна 200 минг аҳолига мўлжалланган 800 та кўп қаватли уй қурилиши бошланган. Бу савдо, таълим, соғлиқни сақлаш, меҳмонхона ва бошқа замонавий хизматларга талабнинг янги марказини босқичма-босқич шакллантирмоқда.
Транспорт имкониятларида ҳам ўзгаришлар кузатилмоқда. Сентябрда «Тошкент — Андижон» тезюрар поезди қатнови йўлга қўйилиб, сафар вақти 6 соатдан 4 соатга қисқарди. Андижонда Бобур кўчасида янги кўприк ҳам фойдаланишга топширилди. Ҳудудлараро ва шаҳар ичидаги боғлиқликнинг яхшиланиши аҳоли ва бизнес ҳаракатчанлиги билан боғлиқ вақт харажатларини камайтиради.
Аграр соҳада интенсив ишлаб чиқариш моделлари синовдан ўтказилмоқда
Қишлоқ хўжалигида янги моделларни кенгайтириш учун асос бўла оладиган алоҳида лойиҳалар амалга оширилди. Балиқчи туманида $20 млн қийматдаги парранда гўшти ишлаб чиқариш комплекси ишга туширилди, 5 гектарлик иссиқхона лойиҳаси эса кейинчалик кенгайтириш учун намунавий модель сифатида белгиланди.
Шу билан бирга, бугунги кунда вилоятда етиштирилаётган сабзавот ва меваларнинг атиги 16% қайта ишланмоқда. Бу қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш билан ҳосил йиғиб олингандан кейин қўшилган қиймат яратиш ўртасида сезиларли тафовут мавжудлигини кўрсатади. Шу сабабли кейинги сиёсатда жисмоний ишлаб чиқариш ҳажмларини оширишдан қайта ишлаш, сақлаш, брендлаш ва тайёр маҳсулот экспортига урғу кўчирилмоқда.
Янги чеклов ресурслар ҳажми эмас, институтлар самарадорлиги бўлмоқда
Ислоҳотлар натижалари бир вақтнинг ўзида бир қатор таркибий чекловларни ҳам кўрсатди. Хусусан, жорий йил учун кўзда тутилган $3,5 млрд инвестициялар капитал келиб чиқадиган мамлакатлар ва тармоқлар бўйича етарлича диверсификация қилинмаган. Кадрлар салоҳияти ва IT-хизматлар экспортига қарамай, соҳанинг технологик базасини мустаҳкамлашга етарлича инвестиция йўналтирилмаяпти.
Молиялаштиришдан фойдаланишдаги чекловлар ҳам сақланиб қолмоқда. Йил бошидан буён 35 минг киши етарли гаров ёки кафил йўқлиги сабабли кредит ололмаган. Шу тариқа анъанавий гаровга асосланган кредитлаш модели ҳатто корхонада буюртмалар, айланма ва барқарор пул оқими мавжуд бўлган ҳолатларда ҳам тадбиркорликни янада кенгайтиришни чеклай бошламоқда.
Айрим корхоналарда айланма ва иш ўринларининг қисқариши, бир қатор бизнес субъектларининг фаолиятини тўхтатиши, шунингдек кредитлар, олди-сотди, етказиб бериш, коммунал ва солиқ қарздорлиги бўйича низоларнинг судларда кўриб чиқилиши чўзилиши қўшимча чекловлар бўлди. Шу боис ҳудудий сиёсатнинг кейинги босқичи энди фақат ресурс тақдим этишга эмас, балки уларни тақсимлаш механизмлари ва бизнесни қўллаб-қувватлаш тизимини ўзгартиришга қаратилмоқда.
Янги вазифалар: қўшилган қийматга асосланган ўсиш моделига ўтиш
Инвестиция сиёсати: ҳар бир квадрат метрдан самара
Янги ёндашувнинг марказий элементи инвестицияларни баҳолаш мезонларининг ўзгариши бўлмоқда. Саноат ва тадбиркорлик учун яқинда 1 минг гектар ер ажратилди. Ушбу ҳудуд $7 млрд инвестиция жалб қилиш ва камида 70 мингта юқори даромадли иш ўрни яратишни таъминлаши керак. Ер ресурслари чекланган шароитда инвестиция самарадорлиги энди ҳар бир квадрат метрда яратилган қўшилган қиймат ҳажми билан баҳоланади.
Лойиҳаларни бошқариш механизми ҳам ўзгармоқда. Қорақалпоғистон тажрибаси асосида лойиҳа менежерлари лавозимлари яна 13 та ҳудудда жорий этилмоқда. Андижонда бундай менежер вилоятнинг янги инвестиция моделини шакллантириши лозим. Ҳар бир туманнинг саноат, хизматлар ва қишлоқ хўжалигидаги имкониятларини сунъий интеллект ёрдамида баҳолаш, шундан сўнг қўшилган қиймат салоҳияти энг юқори бўлган тармоқларни аниқлаш ва хорижий инвесторларни жалб қилиш бўйича манзилли режалар ишлаб чиқиш кўзда тутилган.
Ўсишнинг яна бир манбаи — муваффақиятли фаолият юритаётган бизнесни кенгайтириш. Айланмаси 100 млрд сўмдан юқори бўлган 104 та корхона учун қўшимча 20–30 мингта иш ўрни яратиш салоҳиятига эга кенгайтириш лойиҳалари тайёрланиши лозим. Айланмаси 1 трлн сўмдан юқори бўлган 4 та корхонада технологик модернизация қўшилган қийматни 40–50% га ошириши керак.
Шу асосда келгуси йил учун иқтисодий ўсишни камида 10% даражасида таъминлаш, $5 млрд инвестиция жалб қилиш ва экспортни $1,5 млрд га етказиш мақсад қилинган.
Саноат йиғувидан — муҳандислик компетенцияларига
Асакада дастурий маҳсулотлар ишлаб чиқиш, электроника, электромеханика ва муҳандислик хизматларини бирлаштирувчи «Муҳандислик водийси»ни ташкил этиш кўзда тутилмоқда. Лойиҳанинг иқтисодий мантиғи автомобильсозлик ва машинасозликда 30 йил давомида тўпланган тажрибадан фойдаланиб, ўз технологияларини ишлаб чиқиш ва қўшилган қийматнинг маҳаллий улушини оширишдан иборат.
Худди шундай вазифа тўқимачилик саноати олдига ҳам қўйилмоқда. Европа дизайнерлари, конструкторлари ва брендларини жалб қилиш орқали нисбатан стандарт маҳсулотлар ишлаб чиқаришдан юқори қийматли товарларга ўтиш режалаштирилган. Бундай ўтиш шароитида тармоқнинг экспорт салоҳияти $1,5 млрддан зиёд деб баҳоланмоқда.
Қишлоқ хўжалиги: чекланган майдондан максимал қиймат олиш
Аграр сиёсатда ҳам ердан интенсив фойдаланишнинг худди шу тамойили қўлланилмоқда. Улуғнор туманида пахтадан озуқа экинларига ўтказилган 5 минг гектар ер камида 10 минг бош қорамол учун озуқа базасини шакллантириш имконини беради. Йил якунига қадар далалар бўйлаб камида 200 гектар ерда чорва молларини ўтлатиш учун шароит яратилиши, Улуғнор ва Бўстонда эса йирик чорвачилик комплекслари лойиҳалари тайёрланиши керак.
Балиқчидаги $20 млн қийматли паррандачилик комплекси тажрибасини бошқа туманларда ҳам жорий этиш режалаштирилган: Жалақудуқда 4 та, Хўжаободда яна 3 та лойиҳа бошланади. Улуғнорда 1,2 минг гектар майдонда балиқчилик кластери ташкил этиш режалаштирилган.
Яна бир захира — Жалақудуқ, Марҳамат, Асака ва Андижон туманларининг тоғолди ерлари. Махсус «Agrostar» компанияси баҳорга қадар 4–5 минг гектар майдонни сув билан таъминлаб, шафтоли, гилос, ўрик ва олхўри етиштириладиган саноат боғларини ташкил этиши лозим. Боғлар 3 йил давомида парваришланиб, шундан сўнг тайёр ҳолда аҳолига топширилади. Дастур учун $30 млн, тоғолди ҳудудларини сув билан таъминлаш учун қўшимча 200 млрд сўм ажратилади.
Мева-сабзавот соҳасида «ҳар бир гектардан максимал қиймат» тамойили жорий этилмоқда. Қайта ишлаш улушини ҳозирги 16% дан 30% гача, экспортни эса $500 млн га етказиш режалаштирилган. Аҳолига кичик қайта ишлаш ускуналарини лизинг асосида бериш учун 100 млрд сўм кўзда тутилган.
Балиқчидаги 5 гектарлик пилот иссиқхона лойиҳаси республика миқёсида кенгайтирилади. Бу дастурга 300 млрд сўм йўналтирилади, шундан 50 млрд сўм бевосита Андижон вилояти ҳиссасига тўғри келади.
Тўқимачилик тармоғини ташқи конъюнктура ёмонлашувига мослаштириш
Пахтага ташқи талабнинг пасайиши ва логистика харажатларининг ошиши фермерлар, кластерлар ва тайёр маҳсулот ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлашнинг алоҳида тизимини талаб қилмоқда. Пахтани биржа орқали сотувчи фермер ва уни харид қилувчи кластер ҳар бир тонна учун 500 минг сўмдан олади. Ўз ерида пахта етиштирувчи кластерларга ҳар бир гектар учун 1,5 млн сўм субсидия кўзда тутилган.
Тайёр маҳсулот экспортчилари учун 3 йил давомида фоиз харажатларининг бир қисмини компенсация қилиш механизми ишлаб чиқилмоқда: валюта кредитлари бўйича — 5% дан, миллий валютадаги кредитлар бўйича эса 14% дан юқори қисми қопланади. Шунингдек, маркетплейслар орқали сотилган товарлар қийматининг 3% ини қайтариш масаласини кўриб чиқиш таклиф этилмоқда. Умуман, мазкур механизмлар ташқи конъюнктура ёмонлашган шароитда молиявий ва сотув харажатларини камайтиришга қаратилган.
Рағбатлар кўплаб иш ўринлари яратадиган корхоналар томон силжитилмоқда
Янги қўллаб-қувватлаш тизими давлат рағбатларини иш ўринлари сони ва инсон капитали сифати билан бевосита боғлайди. Камида 1 минг нафар ходим ишлайдиган корхоналарга ходимларни ўқитиш ва малакасини ошириш, шунингдек уларни иш жойига олиб келиш ва қайтариш харажатларининг 50% ини компенсация қилиш кўзда тутилмоқда. Бундай корхоналарда камида 5 йиллик иш стажига эга ходимларнинг фарзандлари учун таълим контрактлари ҳам тўлаб берилади.
1 мингта иш ўрни яратиш кўрсаткичига яқинлашаётган корхоналар ҳам алоҳида грантлар олиш имконига эга бўлади. Фақат Андижон вилояти учун ушбу йўналишга $20 млн ажратилмоқда. Тегишли қарор лойиҳасини 1 ой ичида тайёрлаш топширилди.
Таълим бевосита ишлаб чиқариш тизимига интеграция қилиниши лозим
Андижонни Фарғона водийсининг муҳандис кадрлар марказига айлантириш мақсадида олий таълим муассасалари ва техникумларнинг амалий кафедраларини бевосита 46 та саноат зонаси ва 56 та йирик корхона ҳудудига кўчириш кўзда тутилмоқда. Йил охирига қадар дуал таълим улушини камида 80% га етказиш зарур.
Бундай қайта ташкил этиш зарурати инвестиция цикли билан боғлиқ: умумий қиймати қарийб $7,5 млрд бўлган янги лойиҳалар энергетика, гидротехника, электроника, машинасозлик, IT ва логистика соҳаларида муҳандисларга талабни оширади. Шу муносабат билан Андижон техника институти хорижий менежерлар ва ўқитувчиларни жалб қилиш ҳамда ўқув дастурларини янгилаш орқали трансформация қилинади. Алоҳида дизайн факультети дуал таълим асосида фаолият кўрсатади ва саноат корхоналарига бириктирилади; уни ташкил этиш учун 25 млрд сўм ажратилади.
Шундай қилиб, кадрлар сиёсати амалда таълим ва ишлаб чиқариш бир-биридан алоҳида фаолият юритадиган моделдан мутахассисларни муайян инвестиция талабларига мувофиқ тайёрлаш моделига ўтмоқда.
Энергетика: маҳаллий ресурслар саноат ўсишини таъминлаш манбаи сифатида
Саноатнинг ўсиши энергетика тизимига тушадиган юкламани оширмоқда. Андижон вилоятининг гидроэнергетика салоҳияти 200 МВт деб баҳоланиб, бу йилига қарийб 500 млн кВт·соат электр энергияси ишлаб чиқариш имкониятига тенг. Ҳозирнинг ўзида умумий қуввати 44 МВт бўлган кичик ва микроГЭСлар қуришга қизиқиш билдирган 400 та талабгор мавжуд, бундай станциялар учун турбиналар ишлаб чиқариш эса вилоятнинг ўзида ўзлаштирилган.
Яқин 2 йил давомида микроГЭСларни «тайёр ҳолда» қуриш ва кейинчалик тадбиркорларга лизинг асосида бериш механизми жорий этилади. 81 км канални бетонлашда ГЭС каскадларини ҳам ҳисобга олиш режалаштирилган. Бу энергетикани ривожлантиришни сув хўжалиги инфратузилмаси билан боғлайди ва бир вақтнинг ўзида хусусий бизнес учун дастлабки инвестиция тўсиғини пасайтиради.
Янги шаҳар маконлари хусусий бизнес учун майдонга айланиши лозим
Давлат ташкилотларининг Андижондан Бобур шаҳрига кўчирилиши натижасида 30 та маъмурий бино, 13 гектар ер ва қарийб 70 минг кв. метр бино-иншоотлар бўшайди. Ушбу активларни савдо ва хизматларни ривожлантиришга йўналтириш режалаштирилган. Салоҳият қўшимча $1 млрд инвестиция ва камида 20 мингта иш ўрни деб баҳоланмоқда.
Асака, Шаҳрихон, Қўрғонтепа марказлари ва Хонобод шаҳрини ҳам юқори даромадли бизнес ҳудудларига айлантириш кўзда тутилган. Уларнинг бош режалари савдо ва хизматлар соҳасида камида 20 мингта иш ўрни яратиш имконига эга лойиҳаларга мослаштирилади.
Бобур шаҳри учун қўшимча инвестиция рағбати жорий этилмоқда. Савдо мажмуалари, бизнес марказлари, меҳмонхоналар, хусусий таълим, тиббиёт ва спорт объектлари узоқ муддатда ўзини қоплаши сабабли, бундай объектлар учун ернинг бошланғич нархи уй-жой қурилиши учун ажратиладиган ер қийматига нисбатан 2 баробар паст этиб белгиланади.
Банк молиялаштириши гаров моделидаги ёндашувдан бизнесни баҳолашга ўтмоқда
Энг муҳим институционал ўзгаришлардан бири давлат банкларининг кредитлашга бўлган ёндашувларини қайта кўриб чиқишдир. Гаров ёки кафил йўқлиги туфайли кредит ололмаган 35 минг нафар потенциал қарз олувчи муаммосини бизнеснинг реал ҳолати ҳақидаги маълумотлардан кенгроқ фойдаланиш орқали ҳал этиш кўзда тутилмоқда.
Кредитни баҳолашда пул оқими, буюртмалар ва шартномалар, дебиторлик қарзи, товар айланмаси ҳамда корхонанинг ишлаб чиқариш занжиридаги ўрни ҳисобга олинади. Кичик корхонанинг етакчи компания ёки йирик буюртмачи билан тузган узоқ муддатли шартномаси кредит таъминоти сифатида қабул қилиниши мумкин бўлади.
Қиймати 500 млн сўмгача бўлган лойиҳалар учун бизнес-режа талаб қилинмайди — қарор пул оқимига қараб қабул қилиниши керак. Экспорт маҳсулоти учун хомашё сотиб олишни кредитлашда суғурта полиси етарли таъминот бўлиши мумкин. 9 та давлат банкига 1 ой ичида бизнесни ривожлантиришга йўналтирилган 20 та янги банк маҳсулоти ишлаб чиқиш топширилди.
Амалда гап асосан қарз олувчининг тўпланган мол-мулкини баҳолашдан унинг келажакда даромад яратиш қобилиятини баҳолашга ўтиш ҳақида бормоқда.
Солиқ маъмурчилиги эрта чора кўриш функциясига эга бўлмоқда
Солиқ органларининг роли ҳам ўзгармоқда. Агар корхона даромадлари ёки иш ўринлари қисқарса, маҳалла даражасидаги солиқ ходими сабабларни аниқлаб, ҳоким ёрдамчиси ва маҳалла банкири билан биргаликда туман штабига чора-тадбирлар таклиф қилиши лозим. Ечимлар солиқ тўловларини кечиктириш, кредит муддатини узайтириш, айланма маблағ тақдим этиш, бозорга ёки экспортга чиқишга кўмаклашишни ўз ичига олиши мумкин.
Бунда бизнеснинг даромадлиликка чиқиш индивидуал цикли ҳисобга олиниши, ёшлар бандлиги эса маҳалла солиқ инспекторлари фаолияти самарадорлиги ва меҳнатига ҳақ тўлашни баҳолаш мезонларидан бирига айланиши керак. Шу тариқа назорат функцияси бизнеснинг ёпилиши ва иш ўринлари йўқотилишининг олдини олиш механизми билан тўлдирилади.
Транспорт ва логистика ҳудуднинг маконий чекловларини бартараф этиши лозим
«Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон» темир йўли қурилиши юк ташиш ҳажмини 10 баробар — йилига 15 млн тоннагача ошириш имконияти сифатида қаралмоқда. Янги оқимга хизмат кўрсатиш учун йил охирига қадар Қўрғонтепа ва Хонободдаги 300 гектар ҳудудда қиймати $600 млн бўлган логистика комплекси лойиҳасини бошлаш керак.
Чегара инфратузилмаси ҳам алоҳида аҳамият касб этмоқда. Қирғизистон билан амалдаги «Дўстлик» пунктидан 2 баробар катта бўладиган «Кесканёр» пунктини очиш бўйича келишувга эришилди. 3 ой ичида лойиҳани ишлаб чиқиш ва қурилишни бошлаш зарур. Юк ўтказиш қуввати 2–3 баробар ошиши, етказиб бериш вақти эса 1 ҳафтага қисқариши кутилмоқда.
Янги транспорт оқимлари учун узунлиги 78 км бўлган «Хонобод — Андижон» пулли автомобиль йўлини лойиҳалаш бошланмоқда. Келгуси йилда «Тошкент — Андижон» пулли автомагистралини қуриш бўйича ҳам амалий ишлар бошланиши керак. Сафар вақтини 6 соатдан 4 соатга қисқартирган тезюрар поезд билан биргаликда ушбу лойиҳалар ташқи логистикани ҳам, вилоятнинг мамлакатдаги энг йирик ички бозор билан алоқасини ҳам яхшилаши лозим.
Коммунал ва ижтимоий инфратузилма аҳоли ўсишига мос равишда кенгайтирилмоқда
Ичимлик суви билан қамров 93% га етказилгандан кейинги босқич сифатида келгуси йилдан «Хонобод — Андижон» магистрал сув қувурининг иккинчи тармоғини қуриш бошланади. У 1 млн аҳолининг сув таъминотини яхшилаши керак. Андижондаги жорий 9 км канализация тармоғи реконструкция қилингач, маблағлар қолган 15 км тармоқни янгилашга йўналтирилади. Олтинкўлдаги тозалаш иншоотларининг қувватини 2 баробар ошириш режалаштирилган, лойиҳани амалга ошириш келгуси йилда бошланади.
Хотин-қизлар бандлиги соҳасида аниқ тўсиқ аниқланган: ишлаш истагида бўлган қарийб 3 минг нафар аёл бола парвариши билан банд. Мактабгача таълим билан қамров 86% га етган бўлса-да, тадбиркорлар яна 134 та оилавий болалар боғчаси очишга тайёр. Тегишли келишувларни 10 кун ичида расмийлаштириш топширилди. Бундан ташқари, хотин-қизлар бандлигини таъминлаш учун $20 млнлик алоҳида жамғарма ташкил этилмоқда.
Бу ҳолатда ижтимоий инфратузилма меҳнат таклифи билан бевосита боғланмоқда: болалар боғчаларидаги ўринларни кўпайтириш аёлларнинг бир қисмини меҳнат бозорига қайтариш воситаси сифатида қаралмоқда.
Рақамлаштириш хавфсизлик ва ишбилармонлик муҳитини ҳам қамраб олмоқда
Андижон, Шаҳрихон ва Андижон туманида ички ишлар органлари раҳбарларининг рақамлаштириш ва кибержиноятчиликка қарши кураш бўйича ўринбосарлари лавозимлари жорий этилмоқда. Кўча камераларидан олинган маълумотларни безорилик, ўғирлик ва йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олиш мақсадида сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилиш кўзда тутилган.
Шу билан бирга, бюджет ташкилотлари ходимлари, ўқувчилар, талабалар ва пенсионерларнинг киберхавфсизлиги ва рақамли саводхонлигини ошириш дастури ишлаб чиқилади. Йил охирига қадар ушбу моделни бошқа ҳудудларда ҳам жорий этиш топширилди.
Транзакцион харажатларни камайтириш суд тизимини ҳам қамраб олиши лозим
Тадбиркорлик муҳитини яхшилашнинг яна бир йўналиши — хўжалик низоларини ҳал этишни тезлаштириш. Октябрь–ноябрь ойларида бутун мамлакат бўйлаб тадбиркорлар ва давлат ташкилотлари юристлари учун низоларни судгача ҳал этиш, низолар сонини камайтириш ва суд тартиб-таомиллари бўйича ўқувлар ўтказиш режалаштирилган.
1 ой ичида процессуал қонунчиликни таҳлил қилиш ва соддалаштирилган тартибда ҳамда қисқа муддатларда кўриб чиқилиши мумкин бўлган ишлар тоифалари бўйича таклифлар тайёрлаш керак. Бундай ёндашувнинг иқтисодий самараси, аввало, бизнес маблағлари ва активлари узоқ давом этадиган низоларга жалб этилиб қоладиган вақтни қисқартириш билан боғлиқ.
Ҳудудий ривожланиш маҳалла даражасига кўчирилмоқда
Ниҳоят, келгуси йилда Андижон вилоятидаги 100 та маҳаллага «Янги Ўзбекистон» қиёфасини бериш дастурини тайёрлаш режалаштирилган. Йирик инвестиция ва инфратузилма лойиҳалари билан бир қаторда, бу сиёсатнинг маҳаллий даражасини — кўчаларни ободонлаштириш, ирригация тармоқларини сақлаш ва ҳудудларни кўкаламзорлаштиришни ҳам шакллантиради.
Ҳудудий иқтисодий сиёсатнинг янги мантиғи
Белгиланган чора-тадбирлар мажмуаси Андижон вилоятини ривожлантиришнинг янада интенсив моделига ўтилаётганини кўрсатади. Ер ресурсларининг чекланганлиги майдонларни оддий кенгайтириш ҳисобига кейинги ўсишни тобора кам самарали қилмоқда. Шу сабабли мавжуд ресурслар унумдорлиги асосий мезонга айланмоқда: саноат ерининг ҳар бир квадрат метридан ва қишлоқ хўжалиги ерининг ҳар бир гектаридан олинадиган қўшилган қиймат, корхонанинг технологик даражаси, яратилаётган иш ўринларининг сони ва сифати, шунингдек таълим ва молия тизимларининг янги инвестиция циклига хизмат қила олиш қобилияти.
Бунда янги чоралар бир нечта ўзаро боғлиқ занжирларни шакллантиради. Технологик модернизация муҳандис кадрларни талаб қилади — шу боис дуал таълим кенгайтирилмоқда. Саноат ўсиши электр энергиясига талабни оширади — шунинг учун микроГЭСлар дастури амалга оширилмоқда. Янги транспорт коридорлари юк оқимларини кўпайтиради — бу эса логистика марказлари, чегара ва йўл инфратузилмасини ривожлантиришни талаб қилади. Анъанавий гаровга асосланган кредитлашнинг чекланганлиги тадбиркорликни тўсиб қўяди — шу сабабли пул оқимлари ва шартномаларни баҳолашга ўтилмоқда. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш даражасининг пастлиги ердан олинадиган даромадни чеклайди — шу боис қайта ишлаш, саноат боғлари ва агрокластерлар ривожлантирилмоқда.
Шундай қилиб, Андижон вилоятидаги ислоҳотларнинг кейинги босқичи ресурслар ҳажмини кўпайтиришдан уларнинг иқтисодий самарадорлигини оширишга ўтишни назарда тутади. Агар аввалги босқич молиявий, инфратузилмавий, тадбиркорлик ва таълим базасини яратган бўлса, янги вазифалар капитал ва ер унумдорлиги, ишлаб чиқаришни технологик жиҳатдан мураккаблаштириш, институционал харажатларни камайтириш ҳамда инвестицияларни бандлик ва аҳоли даромадлари билан янада яқин боғлашга қаратилган.
Изоҳ қолдириш