Ўзбекистон-Қозоғистон: ҳамкорликнинг савдо-иқтисодий ва сармоявий жиҳатлари

Ўзбекистон-Қозоғистон: ҳамкорликнинг савдо-иқтисодий ва сармоявий жиҳатлари

Ўзбекистон Республикаси илмий доиралари делегацияси жорий йилнинг 2 декабрь куни Нур-Султон шаҳрига (Қозоғистон Республикаси) ташриф буюрди.

Ўзбекистон делегациясининг ташрифидан кўзланган мақсад Ўзбекистон ва Қозоғистон илмий-таҳлилий ташкилотлари ва ақл марказлари ўртасидаги ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилишдан иборат. Ўзбекистон делегацияси ўз ташрифи давомида “Қозоғистон-Ўзбекистон стратегик шериклигининг ҳолати ва истиқболлари” мавзусидаги ўтган "давра суҳбати"да иштирок этди.

Тадбир Ўзбекистон Республикасидаги Марказий Осиё халқаро институти, Ўзбекистоннинг Қозоғистондаги элчихонаси ва Қозоғистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Қозоғистон стратегик тадқиқотлар институти томонидан ташкил этилди.

Давра суҳбати Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қозоғистон Республикасига ташрифи арафасида ташкиллаштирилди.

Тадбирда икки мамлакатнинг илмий-тадқиқот ва таҳлилий тузилмаларининг етакчи экспертлари, дипломатик ва расмий доиралар вакиллари маърузачи сифатида иштирок этди. Давра суҳбатида икки томонлама ҳамкорлик масалаларини профессионал ва ҳар томонлама муҳокама қилиш мақсадида икки мамлакат вазирлик ва идоралари, жамоат ташкилотлари раҳбарик даражасидаги вакиллари ва уларнинг ўринбосарлари иштирок этди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази сектори мудири Хуршид Асадов ўз маърузасида Ўзбекистон билан Қозоғистон ўртасидаги савдо-иқтисодий ҳамкорлик кўрсаткичларининг сўнгги тўрт йил ичида жадал ривожланиб бораётганини таъкидлади. Таҳлиллар ўзаро манфаатли ҳамкорлик суръатларини ошириш ва кооперация алоқаларини ривожлантириш учун катта салоҳият мавжудлигини кўрсатди.

Савдо-иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш Қозоғистон-Ўзбекистон шериклиги изчил ривожланаётганининг ҳақиқий далилидир. Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази эксперти Ўзбекистоннинг хорижий давлатлар билан ташқи савдоси кўрсаткичларининг ўзгариши ҳақида гапирар экан, Қозоғистон 2020 йилда 8,3% улуши билан савдода учинчи, МДҲ мамлакатлари билан 25,5% улуши билан савдода иккинчи ва 61,1% улуши билан Марказий Осиё мамлакатлари билан савдода биринчи ўринни эгаллаганини таъкидлади.

Ҳисоб-китоблар шуни кўрсатдики, Ўзбекистон ташқи савдосининг умумий ҳажмида Қозоғистон улуши 2016 йилдан буён 7,8% дан 8,3% га ошган, 2021 йилнинг 10 ойи якунларига кўра эса 9,7% га ўсган.

2017 йилдан 2019 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги савдо ҳажми қарийб 1,8 баробар ошди: 1,9 млрд.доллардан 3,4 млрд. долларгача. Жумладан, экспорт 1,5 баробардан 950 млн доллардан 1,4 млрд долларгача ўсди.

Жорий йил Қозоғистон ва Ўзбекистон ўртасидаги ҳамкорлик ва ўзаро муносабатлар учун самарали бўлди. Шундай қилиб, 2021 йилнинг 10 ойи якунларига кўра, 2020 йилнинг шу даврига нисбатан Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги ташқи савдо кўрсаткичлари сезиларли даражада ошди: товар айланмаси 36,5% га ошиб, 3,2 млрд. долларни, экспорт ҳажми 30,5% га ошиб, 950 млн. долларни, импорт ҳажми 39,3% га ошиб, 2,2 млрд. долларни ташкил этди.

Х. Асадов сўзга чиқиб, сармоявий ҳамкорлик ва кооперацияни ривожлантириш масалаларига атрофлича тўхталиб ўтди. Шундай қилиб, ҳисоб-китобларга кўра, Қозоғистон капитали иштирокидаги корхоналар сони 2019-йил бошидан буён 510 тадан 1 056 тага 2,1 баробар ошди, жумладан, жорий йил бошидан буён Қозоғистон капитали билан 166 та корхона ташкил этилди.

Ўзбекистон ва Қозоғистон Марказий Осиёнинг бошқа давлатлари иштирокида икки томонлама ва кўп томонлама иқтисодий форматда ҳамкорликни сезиларли даражада кенгайтириш учун амалга оширилмаган катта салоҳиятга эга.

Масалан, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази томонидан Халқаро савдо маркази (ITC) методологиясидан фойдаланган ҳолда олиб борилган ҳисоб-китоблар шуни кўрсатадики, Марказий Осиё давлатларининг ўзаро савдода бир миллиард доллардан ортиқ ҳажмдаги амалга оширилмаган экспорт салоҳияти мавжуд.

Иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш учун амалга оширилмаган салоҳият ҳақида гапирар экан, эсперт ишлаб чиқариш саноатида қўшма саноат кластерларини яратиш энг истиқболли йўналишлардан бири эканлигини таъкидлади. Мутахассислар иқтисодиётнинг ишлаб чиқариш соҳасини, машинасозлик, қишлоқ хўжалиги ва саноат мажмуасини, енгил саноат ва транспортни саноат кооперациясининг истиқболли йўналишлари деб ҳисоблашади.

Хулоса қилиб айтганда, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази эксперти Ўзбекистон ва Қозоғистон иқтисодиёти ва аҳолисининг ўсиши билан икки мамлакат ички бозорининг умумий салоҳияти ошади, кооперация алоқалари ва улар ўртасидаги ўзаро савдонинг кенгайиши уларнинг инвестицион жозибадорлигини оширади, бу эса икки мамлакат иқтисодиётининг ривожланиш суръатларини тезлаштиради.

Тадбир сўнггида иштирокчилар Ўзбекистон ва Қозоғистон таҳлилий тузилмалари ўртасидаги ҳамкорликни жадал ривожлантиришга беқиёс ҳисса қўшаётган Марказий Осиё халқаро институти, Қозоғистон стратегик тадқиқотлар институти, Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти, Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар марказидаги ҳамкасбларига алоҳида миннатдорчилик билдирдилар.

Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар марказининг

Жамоатчилик билан алоқалар бўлими

Мақолани улашинг

Ўхшаш янгиликлар