O‘zbekiston-Qozog‘iston: hamkorlikning savdo-iqtisodiy va sarmoyaviy jihatlari

O‘zbekiston-Qozog‘iston: hamkorlikning savdo-iqtisodiy va sarmoyaviy jihatlari

O‘zbekiston Respublikasi ilmiy doiralari delegatsiyasi joriy yilning 2 dekabr kuni Nur-Sulton shahriga (Qozog‘iston Respublikasi) tashrif buyurdi.

O‘zbekiston delegatsiyasining tashrifidan ko‘zlangan maqsad O‘zbekiston va Qozog‘iston ilmiy-tahliliy tashkilotlari va aql markazlari o‘rtasidagi hamkorlik istiqbollarini muhokama qilishdan iborat. O‘zbekiston delegatsiyasi o‘z tashrifi davomida “Qozog‘iston-O‘zbekiston strategik sherikligining holati va istiqbollari” mavzusidagi o‘tgan "davra suhbati"da ishtirok etdi.

Tadbir O‘zbekiston Respublikasidagi Markaziy Osiyo xalqaro instituti, O‘zbekistonning Qozog‘istondagi elchixonasi va Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Qozog‘iston strategik tadqiqotlar instituti tomonidan tashkil etildi.

Davra suhbati O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Qozog‘iston Respublikasiga tashrifi arafasida tashkillashtirildi.

Tadbirda ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va tahliliy tuzilmalarining yetakchi ekspertlari, diplomatik va rasmiy doiralar vakillari ma’ruzachi sifatida ishtirok etdi. Davra suhbatida ikki tomonlama hamkorlik masalalarini professional va har tomonlama muhokama qilish maqsadida ikki mamlakat vazirlik va idoralari, jamoat tashkilotlari rahbarik darajasidagi vakillari va ularning o‘rinbosarlari ishtirok etdi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi sektori mudiri Xurshid Asadov o‘z ma’ruzasida O‘zbekiston bilan Qozog‘iston o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlik ko‘rsatkichlarining so‘nggi to‘rt yil ichida jadal rivojlanib borayotganini ta’kidladi. Tahlillar o‘zaro manfaatli hamkorlik sur’atlarini oshirish va kooperatsiya aloqalarini rivojlantirish uchun katta salohiyat mavjudligini ko‘rsatdi.

Savdo-iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish Qozog‘iston-O‘zbekiston sherikligi izchil rivojlanayotganining haqiqiy dalilidir. Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi eksperti O‘zbekistonning xorijiy davlatlar bilan tashqi savdosi ko‘rsatkichlarining o‘zgarishi haqida gapirar ekan, Qozog‘iston 2020 yilda 8,3% ulushi bilan savdoda uchinchi, MDH mamlakatlari bilan 25,5% ulushi bilan savdoda ikkinchi va 61,1% ulushi bilan Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan savdoda birinchi o‘rinni egallaganini ta’kidladi.

Hisob-kitoblar shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekiston tashqi savdosining umumiy hajmida Qozog‘iston ulushi 2016 yildan buyon 7,8% dan 8,3% ga oshgan, 2021 yilning 10 oyi yakunlariga ko‘ra esa 9,7% ga o‘sgan.

2017 yildan 2019 yilgacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi savdo hajmi qariyb 1,8 barobar oshdi: 1,9 mlrd.dollardan 3,4 mlrd. dollargacha. Jumladan, eksport 1,5 barobardan 950 mln dollardan 1,4 mlrd dollargacha o‘sdi.

Joriy yil Qozog‘iston va O‘zbekiston o‘rtasidagi hamkorlik va o‘zaro munosabatlar uchun samarali bo‘ldi. Shunday qilib, 2021 yilning 10 oyi yakunlariga ko‘ra, 2020 yilning shu davriga nisbatan O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi tashqi savdo ko‘rsatkichlari sezilarli darajada oshdi: tovar aylanmasi 36,5% ga oshib, 3,2 mlrd. dollarni, eksport hajmi 30,5% ga oshib, 950 mln. dollarni, import hajmi 39,3% ga oshib, 2,2 mlrd. dollarni tashkil etdi.

X. Asadov so‘zga chiqib, sarmoyaviy hamkorlik va kooperatsiyani rivojlantirish masalalariga atroflicha to‘xtalib o‘tdi. Shunday qilib, hisob-kitoblarga ko‘ra, Qozog‘iston kapitali ishtirokidagi korxonalar soni 2019-yil boshidan buyon 510 tadan 1 056 taga 2,1 barobar oshdi, jumladan, joriy yil boshidan buyon Qozog‘iston kapitali bilan 166 ta korxona tashkil etildi.

O‘zbekiston va Qozog‘iston Markaziy Osiyoning boshqa davlatlari ishtirokida ikki tomonlama va ko‘p tomonlama iqtisodiy formatda hamkorlikni sezilarli darajada kengaytirish uchun amalga oshirilmagan katta salohiyatga ega.

Masalan, Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi tomonidan Xalqaro savdo markazi (ITC) metodologiyasidan foydalangan holda olib borilgan hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyo davlatlarining o‘zaro savdoda bir milliard dollardan ortiq hajmdagi amalga oshirilmagan eksport salohiyati mavjud.

Iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish uchun amalga oshirilmagan salohiyat haqida gapirar ekan, espert ishlab chiqarish sanoatida qo‘shma sanoat klasterlarini yaratish eng istiqbolli yo‘nalishlardan biri ekanligini ta’kidladi. Mutaxassislar iqtisodiyotning ishlab chiqarish sohasini, mashinasozlik, qishloq xo‘jaligi va sanoat majmuasini, yengil sanoat va transportni sanoat kooperatsiyasining istiqbolli yo‘nalishlari deb hisoblashadi.

Xulosa qilib aytganda, Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi eksperti O‘zbekiston va Qozog‘iston iqtisodiyoti va aholisining o‘sishi bilan ikki mamlakat ichki bozorining umumiy salohiyati oshadi, kooperatsiya aloqalari va ular o‘rtasidagi o‘zaro savdoning kengayishi ularning investitsion jozibadorligini oshiradi, bu esa ikki mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish sur’atlarini tezlashtiradi.

Tadbir so‘nggida ishtirokchilar O‘zbekiston va Qozog‘iston tahliliy tuzilmalari o‘rtasidagi hamkorlikni jadal rivojlantirishga beqiyos hissa qo‘shayotgan Markaziy Osiyo xalqaro instituti, Qozog‘iston strategik tadqiqotlar instituti, Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti, Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazidagi hamkasblariga alohida minnatdorchilik bildirdilar.

Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazining

Jamoatchilik bilan aloqalar bo‘limi

Maqolani ulashing

O'xshash yangiliklar