Аввалроқ камбағаллик даражаси юқори бўлган 37 та «оғир» туман ва 903 та «оғир» маҳалла белгиланган эди. 2026 йил учун мақсадли кўрсаткичлар ҳам тасдиқланган. Камбағаллик даражасини 2,8 фоизгача, ишсизликни 4,5 фоизгача пасайтириш режалаштирилган. 1 млн киши доимий иш билан таъминланиши, 4 млн кишининг даромадини ошириш вазифаси белгиланган. Камбағаллик ва ишсизликдан холи маҳаллалар сони 3,5 мингтага етказилади. Шунингдек, 1 млн норасмий иш ўрнини легаллаштириш ва 120 минг нафар мутахассисни талаб юқори бўлган касбларга ўқитиш назарда тутилган.
2026 йилнинг I чорагида 37 та «оғир» туман ва 903 та «оғир» маҳаллани жадал ривожлантириш учун республика бюджетидан 3,6 трлн сўм ажратилди. Шу даврда 167 минг киши доимий иш билан таъминланди. Яна 737 минг фуқаро қўшимча даромад манбаларини яратиш бўйича хизматлар олди. 241 минг нафар норасмий банд фуқаро легал секторга ўтказилди. Бизнесни қўллаб-қувватлаш дастурлари доирасида 8 трлн сўм кредит ресурслари йўналтирилди.
Президентнинг янги фармони амалдаги тартибни аниқлаштиради. Ҳужжат «оғир» маҳаллалар билан ишлашнинг молиявий, шартномавий ва ташкилий механизмларини кучайтиради. Ўзгаришларнинг асосий вазифаси камбағалликни қисқартириш чораларини ислоҳот дастурлари, молиялаштириш манбалари, жамоатчилик назорати ва тадбиркорлик лойиҳаларини бозорга олиб чиқиш билан уйғунлаштиришдан иборат.
«Оғир» маҳаллалар рўйхати 12 тага кўпайиб, 915 тага етказилади. Ушбу ҳудудларга махсус қўллаб-қувватлаш чоралари қўлланилади. Улар ислоҳот дастурларини молиялаштириш, оилавий тадбиркорлик учун имтиёзли кредитлар ажратиш ва тадбиркорлик лойиҳаларини амалга оширишда кўмаклашишни ўз ичига олади.
Ҳар бир «оғир» маҳалланинг «ислоҳот дастури»ни молиялаштириш учун тегишли маҳаллий бюджетдан ажратилган ҳар 1 млрд сўмга республика бюджетидан 2 млрд сўм йўналтирилади. Натижада маҳаллий бюджетнинг 1 млрд сўмлик улуши қўшимча манбаларни ҳисобга олмаганда 3 млрд сўмлик умумий молиявий пакетни шакллантиради.
Маҳаллий даражанинг лойиҳаларни тайёрлашдаги роли ошади. Туман ёки вилоят ўз маблағи билан иштирок этади, республика бюджети эса ҳудуднинг молиявий иштироки билан тасдиқланган лойиҳаларни кенгайтиради.
Маҳаллий бюджет маблағлари билан бир қаторда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоят ҳокимликлари ҳузуридаги тадбиркорлик инфратузилмасини ривожлантириш жамғармалари маблағларидан фойдаланишга рухсат этилади.
Шу орқали ривожланиш дастурларининг маҳаллий бюджет имкониятларига боғлиқлиги камаяди. Ижтимоий ва тадбиркорлик инфратузилмаси лойиҳалари бир нечта манба ҳисобидан молиялаштирилади. Ушбу норма бюджет даромадлари чекланган ҳудудлар учун алоҳида аҳамиятга эга.
«Ислоҳот дастури»ни амалга ошириш доирасида туман ёки шаҳар ҳокимлиги, маҳалла фуқаролар йиғини ҳамда бандлик ва камбағалликни қисқартириш бўлими ўртасида камбағалликни қисқартиришга қаратилган ижтимоий шартнома тузилади.
Ижтимоий шартнома қўллаб-қувватлашни ўзаро мажбуриятлар форматига ўтказади. Ҳокимлик ташкил этиш ва мувофиқлаштириш учун жавоб беради. Маҳалла жойлардаги эҳтиёжларни аниқлашда иштирок этади. Бандлик ва камбағалликни қисқартириш бўлими бандлик, даромадлар ва оилаларни қўллаб-қувватлаш чораларини ҳамроҳлик қилади.
Туман ва шаҳар халқ депутатлари Кенгашлари ижтимоий шартномалар ижроси устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади. Дастур ижросини фақат маблағларни ўзлаштириш бўйича эмас, ижтимоий шартномада белгиланган мажбуриятларнинг бажарилиши бўйича ҳам баҳолаш мумкин бўлади.
Туман ёки шаҳар ҳокимининг рақамли технологиялар ва сунъий интеллект технологияларини ривожлантириш бўйича маслаҳатчисига қўшимча вазифа юкланади. У маҳаллаларда амалга оширилаётган тадбиркорлик лойиҳалари доирасида ишлаб чиқарилган маҳсулотлар, хизматлар ва ишлар ҳақидаги маълумотларни электрон савдо платформаларига жойлаштириш орқали уларни сотишга кўмаклашади.
Маҳсулот ва хизматларни электрон савдо платформаларига жойлаштириш сотув каналларини кенгайтириши ва оилавий ҳамда кичик тадбиркорлик ташаббусларининг барқарорлигини ошириши кутилмоқда.
«Оғир» маҳаллаларда оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастурлари доирасида кредитлар йиллик 12 фоиз ставкада ажратилади.
«Оғир» туманлар учун ушбу ставка 2026 йил 1 мартдан қўлланила бошлаган. «Оғир» маҳаллалар учун механизм 2026 йил 1 июлдан ишга тушади.
Имтиёзли ставка оилалар учун қарз маблағлари қийматини пасайтиради. Бу оилавий бизнес, хизмат кўрсатиш, ҳунармандчилик, савдо, томорқа хўжалиги ёки бошқа кичик лойиҳани бошлаш ёки кенгайтириш имконини оширади.
Фармон «оғир» туманларни комплекс ривожлантириш дастурлари ва «оғир» маҳаллаларнинг «ислоҳот дастурлари»га киритилган ижтимоий ва тадбиркорлик инфратузилмаси лойиҳаларини амалга оширишни назарда тутади.
Ушбу норма инфратузилма чекловларини дастурий асосда ҳал қилиш имконини беради. Йўллар, муҳандислик тармоқлари, ижтимоий соҳа объектлари ва тадбиркорлик учун шароитлар тасдиқланган дастурнинг бир қисмига айланади. Улар учун молиялаштириш манбалари ва назорат механизмлари белгиланади.
Янги тартиб «оғир» маҳаллалар билан ишлашнинг ягона занжирини шакллантиради. У ислоҳот дастури, маҳаллий улуш, республика бюджетидан қўшимча маблағ, ҳудудий жамғармалар ресурслари, ижтимоий шартнома, жамоатчилик назорати ва тадбиркорларни бозорга чиқаришга кўмаклашишни ўз ичига олади.
Изоҳ қолдириш